MUSTAQIL ISH

KIRISH Ma'rifatparvarlik davrining falsafiy tafakkuri insoniyat tarixida yangi sahifa ochib, aql, taraqqiyot va tenglik g'oyalarini jamiyat rivojlanishining asosiy harakatlantiruvchi kuchlari sifatida e'tirof etdi. Ayniqsa, Volter, Didro va Kondorse kabi mutafakkirlarning qarashlari ushbu davrning intellektual poydevorini shakllantirib, keyingi asrlar siyosiy, ijtimoiy va madaniy o'zgarishlariga chuqur ta'sir ko'rsatdi. Bugungi k kunda ham ularning g'oyalari, ayniqsa, aqlning jamiyatdagi o'rni, taraqqiyotning uzluksizligi va barcha insonlarning tengligi haqidagi fikrlari o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Globallashuv, axborot texnologiyalari rivoji va turli madaniyatlar o'rtasidagi muloqot kuchaygan bir sharoitda ma'rifatparvarlik falsafasining insonparvarlik, erkinlik va adolat tamoyillari yanada ko'proq ahamiyat kasb etmoqda. Jamiyatda ma'rifatning keng tarqalishi, ilmiy bilimlar va tanqidiy fikrlash qobiliyatining rivojlanishi har qanday davlatning barqarorligi va farovonligi uchun muhim shartdir. Shu nuqtai nazardan, ushbu mutafakkirlarning merosini o'rganish, ularning qarashlarini zamonaviy kontekstda tahlil qilish hozirgi davrning dolzarb muammolariga yechim topishda muhim ahamiyatga ega. Ma'rifatparvarlik falsafasi inson aqlini barcha bilimlarning asosi va taraqqiyotning garovi deb bilgan. Biroq, aqlning cheksiz imkoniyatlariga ishonch bilan birga, jamiyatdagi mavjud tengsizliklar va adolatsizliklarga qarshi kurashish masalasi ham dolzarb edi. Volter diniy fanatizm va mutlaq hokimiyatni tanqid qilib, bag'rikenglik va qonun oldida tenglik g'oyalarini ilgari surgan bo'lsa, Didro "Ensiklopedia" orqali bilimlarni demokratlashtirish va aql yordamida jamiyatni qayta qurishga intildi. Kondorse esa insoniyat taraqqiyotining uzluksizligi va ayollar huquqlari uchun kurashning nazariy asoslarini yaratdi. Ushbu tadqiqotning maqsadi ma'rifatparvarlik falsafasi kontekstida Volter, Didro va Kondorse qarashlarida aql taraqqiyoti va tenglik g'oyalarining shakllanishi, rivojlani ...