MUSTAQIL ISH

KIRISH Oʻzbek filologiyasi tarixida, xususan, oʻrta asrlar adabiyotshunosligi va tilshunosligida oʻziga xos oʻrin tutuvchi "Devoni lugʻati turk" asari tilshunoslik va adabiyotshunoslik nazariyalarining rivojlanishida muhim omil boʻlib kelgan. Bugungi kunda ham ushbu nodir ensiklopedik lugʻatning til va adabiyotshunoslik ilmining turli jabhalarida, xususan, turkiy xalqlar ogʻzaki ijodining noyob namunalari, sheʼriy ijodning shakllanishi, badiiy mahoratning rivojlanish qonuniyatlari hamda lugʻatshunoslikning nazariy va amaliy masalalarini tadqiq etishda ahamiyati katta. "Devoni lugʻati turk" nafaqat turkiy tillarning eng qadimgi yozma yodgorliklaridan biri, balki oʻz davrining siyosiy, ijtimoiy, madaniy hayoti, urf-odatlari, qadriyatlari va dunyoqarashini aks ettiruvchi boy manba hisoblanadi. Bunday keng qamrovlilik va koʻp qirralilik mazkur asarni tilshunoslik va adabiyotshunoslik tadqiqotlari uchun abadiy dolzarb qilib qoldiradi. Zamonaviy oʻzbek filologiyasida, ayniqsa, chet tillarni oʻqitishda ham ushbu asarning maʼnaviy-maʼrifiy, lingvistik va adabiy-estetik qimmatini oʻrganish, yosh avlodlarga yetkazish zarurati tobora ortib bormoqda. Ushbu tadqiqot, "Devoni lugʻati turk" asarining koʻp qirrali boyligini, xususan, unda namoyon boʻluvchi adabiy janrlarning oʻziga xos xususiyatlarini, rivojlanish bosqichlarini va ularning oʻrta asr turkiy adabiyotdagi oʻrnini ilmiy jihatdan chuqur tahlil qilish orqali oʻzbek filologiyasi, tilshunosligi va adabiyotshunosligi nazariyalarini boyitishga qaratilgan. Biroq, "Devoni lugʻati turk"dagi adabiy janrlarning tizimli va batafsil ilmiy-nazariy tadqiqi, ularning ichki va tashqi aloqalarining aniqlanishi, janriy xususiyatlarining bugungi kun nuqtai nazaridan tahlil etilishi dolzarb muammolardan biri boʻlib qolmoqda. Bu esa ushbu nodir asarning badiiy qimmatini toʻlaqonli ochib berish, uning adabiyotshunoslik va tilshunoslik nazariyalariga qoʻshgan hissasini aniqlash hamda oʻzbek filologiyasi va chet tillarni oʻqitish jarayonida un ...