MUSTAQIL ISH

KIRISH Islom olami tafakkur tarixida o'ziga xos o'rin tutgan, o'z asarlari bilan Sharq va G'arb falsafiy merosiga beqiyos ta'sir ko'rsatgan mutafakkirlar Abu Nasr Forobiy va Abu Homid G'azzoliylarning ilmiy qarashlari bugungi kunda ham o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Ularning falsafa, mantiq, metafizika, etika va siyosat nazariyasiga oid mulohazalari insoniyatning intellektual rivojlanishida muhim bosqich bo'lib xizmat qilgan. Ayniqsa, globalizatsiya jarayonlari chuqurlashib borayotgan, madaniyatlararo muloqot va qadriyatlar tizimining qayta baholanishi kuzatilayotgan hozirgi davrda bu ikki buyuk dahoning falsafiy tizimlari, xususan, baxt-saodatga erishish, jamiyatni boshqarish, ilohiy va dunyoviy bilimlarning o'zaro nisbati kabi masalalardagi qarashlarini chuqur o'rganish alohida ahamiyat kasb etadi. Ularning asarlarida aks etgan adolat, hikmat, komil inson va fazilatli jamiyat g'oyalari bugungi murakkab dunyoda ijtimoiy-siyosiy barqarorlikni ta'minlash, ma'naviy inqirozlarning oldini olish va axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash uchun muhim manba bo'lib xizmat qilishi mumkin. Bu sababli, Forobiy va G'azzoliy merosini zamonaviy nuqtai nazardan tahlil qilish zamon talabidir. Shu nuqtai nazardan, mazkur tadqiqot Forobiyning “Siyosat falsafasi” hamda G'azzoliyning “Kimyoi saodat” asarlari asosida ularning falsafa ilmiga oid qarashlarini qiyosiy tahlil qilishni maqsad qiladi. Muammoning qo'yilishi shundan iboratki, Forobiy mantiqiy-ratsional yondashuv orqali falsafani inson kamoloti va jamiyat boshqaruvi uchun muhim vosita sifatida ko'rsa, G'azzoliy falsafiy ratsionalizmni tanqid qilib, ilohiy ishroq va taqvo orqali haqiqiy saodatga erishish mumkinligini ta'kidlaydi. Ularning bu fundamental farqlari ularning falsafa va uning jamiyatdagi o'rni haqidagi umumiy tushunchalarida qanday aks etadi va ularning asosiy asarlarida bu tafovutlar qanday namoyon bo'ladi? Tadqiqotning asosiy maqsadi bu ikki mutafakkirning falsafiy qiyosiy tahlili orqali ularning ontologik, gnoseologik ...