MUSTAQIL ISH

KIRISH Adam Smitning hayoti va ijodi bugungi kunda ham iqtisodiy ta'limotlar tarixi, falsafa va siyosiy iqtisodiyot sohalarida o'zining beqiyos ahamiyatini saqlab qolmoqda. Uning "Xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" (odatda "Xalqlar boyligi" nomi bilan mashhur) asari nafaqat klassik iqtisodiyot maktabining poydevori, balki erkin bozor iqtisodiyoti tamoyillarining fundamental hujjatidir. Smitning g'oyalari sanoat inqilobi davrida shakllangan bo'lsa-da, ularning dolzarbligi global iqtisodiyotning murakkab muammolarini tushunish va hal etishda hanuzgacha o'z aksini topmoqda. Hozirgi kunda, dunyo bo'ylab iqtisodiy integratsiya jarayonlari chuqurlashib, savdo urushlari xavfi kuchayib, davlatning iqtisodiyotdagi roli haqidagi munozaralar avj olayotgan bir paytda, Smitning erkin savdo, raqobat va "ko'rinmas qo'l" mexanizmi haqidagi tushunchalari yangidan-yangi kontekstlarda qayta ko'rib chiqilmoqda. Pandemiya va undan keyingi iqtisodiy tiklanish davrida davlatning tartibga solish funksiyalari oshgan bir paytda, uning davlat aralashuvisiz bozorning o'zini o'zi tartibga solish qobiliyatiga bo'lgan ishonchi ayniqsa qiziq. Bu esa uning nazariyalarining nafaqat tarixiy, balki zamonaviy siyosatshunoslik va amaliy iqtisodiyot uchun ham muhim ekanligini ko'rsatadi. Adam Smitning axloqiy falsafasi, xususan, "Axloqiy tuyg'ular nazariyasi" asari esa uning iqtisodiy g'oyalari bilan chambarchas bog'liq bo'lib, inson xulq-atvori, hamdardlik va jamiyatdagi axloqiy me'yorlarning iqtisodiy qarorlarga ta'sirini tushunishda beqiyos ahamiyatga ega. Aynan mana shu jihat, ya'ni iqtisodiyotni inson xulq-atvori va axloqiy qadriyatlardan ajratmaslik zaruriyati hozirgi kunda axloqiy iqtisodiyot, xulq-atvor iqtisodiyoti va ijtimoiy mas'uliyatli biznes kontseptsiyalarining rivojlanishiga asos bo'lmoqda. Globalizatsiya sharoitida iqtisodiy tengsizlik, resurslardan oqilona foydalanish va barqaror rivojlanish kabi masalalar dolzarb bo'lib turgan bir paytda, Smitning adolat, fa ...