MUSTAQIL ISH

KIRISH Alyuminiy, o'zining yengilligi, korroziyaga chidamliligi va yuqori issiqlik hamda elektr o'tkazuvchanligi bilan zamonaviy sanoatning eng muhim metallaridan biri hisoblanadi. Transport, qurilish, qadoqlash, elektronika va energetika kabi sohalarda keng qo'llanilishi uning iqtisodiy va strategik ahamiyatini yanada oshiradi. Ushbu metallning global talabi yil sayin ortib bormoqda, bu esa uning ishlab chiqarish jarayonlarini doimiy ravishda takomillashtirish zaruriyatini keltirib chiqaradi. Xususan, alyuminiyning asosiy xomashyosi bo'lgan boksitdan uni ajratib olish va keyinchalik elektroliz orqali sof alyuminiy olish texnologiyalari energetika samaradorligi, atrof-muhitga ta'siri va iqtisodiy jihatdan barqarorligi nuqtai nazaridan doimiy tadqiqotlar obyekti bo'lib kelmoqda. Jahon miqyosida resurslarning cheklanganligi va energetika xarajatlarining o'sishi sharoitida alyuminiy ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish, yangi, yanada samaraliroq va ekologik toza usullarni joriy etish nafaqat texnologik, balki ijtimoiy-iqtisodiy masalalar bilan ham chambarchas bog'liqdir. Shu boisdan, materyalshunoslik fanida alyuminiy ishlab chiqarishning boksitdan boshlab elektrolizgacha bo'lgan to'liq siklini chuqur o'rganish va tahlil qilish muhim dolzarblikka ega. [rasm]} Alyuminiy ishlab chiqarish jarayoni, xususan, boksitdan alyuminiy oksidi (glinozyom) olish (Bayer jarayoni) va uni eritilgan tuzlarda elektroliz qilish (Hall-Heroult jarayoni) katta miqdorda energiya talab qiladi. Bu esa ishlab chiqarish xarajatlarining oshishiga va uglerod izining yuqori bo'lishiga olib keladi. Mavjud texnologiyalarning samaradorlik chegaralariga yetib kelganligi va atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha tobora kuchayib borayotgan talablar yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda. Jumladan, kam navli boksit rudalarini qayta ishlash, energiyani tejash, chiqindilarni minimallashtirish va jarayonni avtomatlashtirish kabi masalalar hal etilishi lozim. Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi aly ...