MUSTAQIL ISH

KIRISH Zamonaviy dunyoda axborotlarning miqdori, xilma-xilligi va uzatilish tezligi misli ko'rilmagan darajada o'sib bormoqda, bu esa "katta ma'lumotlar" (Big Data) fenomenining paydo bo'lishiga olib keldi. Internet of Things (IoT), sun'iy intellekt (AI), ijtimoiy tarmoqlar, tibbiyot, moliyaviy tizimlar va boshqa ko'plab sohalardan kelayotgan ulkan ma'lumot oqimlari murakkablik va hajm jihatidan doimiy ravishda ortib bormoqda. Bunday ma'lumotlarni samarali qayta ishlash, ulardan qimmatli bilim va tushunchalar olish, shuningdek, aniq prognozlar va optimallashtirilgan qarorlar qabul qilish uchun kuchli matematik usullar va vositalar zarur. Xom ma'lumotlar o'z-o'zidan qimmatga ega emas; uning qiymati aynan matematik tahlil, modellashtirish va qayta ishlash orqali yuzaga chiqadi. Shunday qilib, axborotlarga matematik ishlov berishning zamonaviy usullari nafaqat texnologik taraqqiyotning harakatlantiruvchi kuchi, balki iqtisodiyot, fan, tibbiyot, xavfsizlik va jamiyatning deyarli barcha jabhalarida raqobatbardoshlikni oshirish va innovatsiyalarni rag'batlantirish uchun asosiy omil hisoblanadi. Bu sohadagi har qanday yutuq amaliy qo'llanilishlar uchun ulkan salohiyatni ochib beradi va mavzu dolzarbligini yanada oshiradi. Ushbu tadqiqotning asosiy muammosi shundaki, axborotlarning haddan tashqari ko'pligi va murakkabligi an'anaviy matematik ishlov berish usullarini samarasiz qilib qo'ymoqda. Ma'lumotlar oqimlarining yuqori tezligi (velocity), katta hajmi (volume), xilma-xilligi (variety) va ishonchlilik darajasi (veracity) zamonaviy usullarga yangi talablar qo'ymoqda. Jumladan, real vaqt rejimida ishlov berish, shovqinli va to'liq bo'lmagan ma'lumotlar bilan ishlash, hisoblash resurslarini optimallashtirish, natijalarni izohlash (interpretability) va axborot xavfsizligini ta'minlash kabi masalalar dolzarb bo'lib qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi esa axborotlarga matematik ishlov berishning eng zamonaviy usullarini kompleks tarzda tahlil qilish, ularning asosiy tamoyillarini, ...