MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi axborotlashgan jamiyatda ma'lumotlar hajmining eksponensial o'sishi, ularni samarali qayta ishlash, tahlil qilish va undan yangi bilimlar hosil qilish masalasi tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Sun'iy intellekt sohasining jadal rivojlanishi zamonaviy texnologiyalarga insoniy aqlga xos bo'lgan tushunish, qaror qabul qilish va muammolarni hal qilish qobiliyatini berishga intilmoqda. Bilimlarni modellashtirish usullari bu jarayonning markazida turadi, chunki har qanday aqlli tizim samarali ishlashi uchun o'zi bilan bog'liq sohaning chuqur va tuzilgan bilimiga ega bo'lishi shart. Ontologiyalar aynan shu maqsadda, ya'ni bilimlarni aniq, formal va mashinada o'qiladigan tarzda tasvirlash uchun kuchli vosita sifatida paydo bo'ldi. Ular turli sohalardagi tushunchalar, ularning xususiyatlari va o'zaro munosabatlarini belgilab, bilimlarni baham ko'rish, integratsiya qilish va qayta ishlatish imkonini beradi. Shuning uchun, bilimlarni ontologiya asosida modellashtirish zamonaviy sun'iy intellekt tizimlari, semantik veb texnologiyalari, bilimga asoslangan tizimlar va ma'lumotlarni integratsiya qilishda fundamental ahamiyatga ega bo'lib, murakkab muammolarni hal qilishda yangi imkoniyatlar ochib beradi. [rasm]} Ushbu tadqiqotning asosiy muammosi — bu murakkab domen bilimlarini, ayniqsa noaniq va kontekstga bog'liq bo'lgan ma'lumotlarni samarali va izchil tarzda ontologik modellar yordamida tasvirlash, ularni avtomatlashtirilgan tarzda tahlil qilish va undan yangi, foydali ma'lumotlarni ajratib olish imkoniyatini ta'minlashdir. Mavjud ontologiya qurish metodologiyalari ko'pincha ma'lum bir domenga bog'liq bo'lib, ularni umumlashtirish va turli sohalarga moslashtirish qiyinchilik tug'diradi. Bundan tashqari, yaratilgan ontologik modellarning sifati, izchilligi va to'liqligini baholash hamda ularni real ma'lumotlar bilan bog'lash mexanizmlari yetarlicha rivojlanmagan. Tadqiqotning maqsadi esa bilimlarni ontologiya asosida modellashtirishning nazariy va amaliy as ...