MUSTAQIL ISH

KIRISH Inson salomatligi global miqyosda eng muhim masalalardan biri bo'lib, uning ta'minlanishida atrof-muhit omillari, jumladan, biogen elementlarning organizmdagi muvozanati hal qiluvchi rol o'ynaydi. Biogen elementlar — bu tirik organizmlarning normal hayot faoliyati uchun zarur bo'lgan kimyoviy elementlar bo'lib, ular fermentlar, gormonlar, vitaminlar tarkibiga kiradi, hujayra tuzilmalarini shakllantiradi va ko'plab metabolik jarayonlarni tartibga soladi. Ushbu elementlarning organizmdagi konsentratsiyasining o'zgarishi, ya'ni yetishmasligi (defitsiti) yoki ortiqchaligi (ekssesi), turli xil patologik holatlarga, shu jumladan, endemik va kasb kasalliklarining rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Mavzuning dolzarbligi shundaki, biogen elementlar konsentratsiyasining o'zgarishi bilan bog'liq kasalliklar jahon aholisi orasida keng tarqalgan bo'lib, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga jiddiy ta'sir ko'rsatadi. Endemik kasalliklar, asosan, ma'lum bir geografik hududda yashovchi aholining atrof-muhitdagi (tuproq, suv, havo) biogen elementlar tarkibining o'ziga xos xususiyatlari tufayli kelib chiqadi. Masalan, yod tanqisligi endemik buqoqni, ftorning yuqori konsentratsiyasi esa flyuorozni keltirib chiqaradi. Selen va rux kabi mikroelementlarning tanqisligi immunitet tizimining zaiflashishiga, o'sish va rivojlanishning buzilishiga olib keladi. Kasb kasalliklari esa, ma'lum bir ishlab chiqarish muhitida ishlovchilarning kasbiy faoliyati davomida biogen elementlar yoki ularning birikmalari bilan doimiy aloqada bo'lishi natijasida rivojlanadi. Masalan, og'ir metallar (qo'rg'oshin, simob, kadmiy) bilan ishlash turli tizimlar faoliyatining buzilishiga olib keluvchi intoksikatsiyalarni, xususan, nerv, qon hosil qilish va buyrak tizimlariga zarar yetkazuvchi patologiyalarni chaqiradi. Zamonaviy sharoitda bu muammo yanada murakkablashmoqda. Bir tomondan, qishloq xo'jaligidagi intensiv usullar, tuproqning ozuqa moddalaridan kambag'allashuvi va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishla ...