MUSTAQIL ISH

KIRISH Yer yuzida hayotning paydo bo'lishi va rivojlanishi sayyoramizning o'ziga xos tuzilishi, moddalar va energiyaning doimiy aylanma harakati, shuningdek, tirik organizmlarning atrof-muhit bilan o'zaro murakkab aloqalari bilan chambarchas bog'liq. Bu noyob tizim biosfera deb nomlanadi va u Yerning barcha tirik qismini, ularning yashash muhitini va ular tomonidan o'zgartirilgan geologik qatlamlarni qamrab oladi. Biosfera tushunchasi XX asr boshlarida rus olimi Vladimir Ivanovich Vernadskiy tomonidan chuqur ilmiy asoslangan bo'lib, u biosferani Yerning o'ziga xos geologik qobig'i sifatida ta'riflagan. Uning "Tirik modda" nazariyasi va biosferaning evolyutsiyasi haqidagi g'oyalari zamonaviy ekologiya, geokimyo va global ekologik muammolarni tushunish uchun fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. Bugungi kunda insoniyat o'z faoliyati natijasida biosferaga misli ko'rilmagan darajada ta'sir ko'rsatmoqda, bu esa iqlim o'zgarishi, biologik xilma-xillikning kamayishi, atrof-muhitning ifloslanishi kabi global ekologik inqirozlarga olib kelmoqda. Shu sababli, biosferaning tuzilishi, funksiyalari, evolyutsiyasi va uning inson faoliyati bilan o'zaro aloqalarini chuqur tushunish, barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish va ekologik muvozanatni saqlash uchun juda dolzarb va hayotiy ahamiyatga ega. Vernadskiy ta'limotini qayta ko'rib chiqish va noosfera g'oyasini zamonaviy sharoitda tahlil qilish, insoniyatning Yer sayyorasidagi roli va mas'uliyatini anglashda yangi yondashuvlarni shakllantirishga yordam beradi. Mazkur akademik ishda biosfera tushunchasini har tomonlama tahlil qilish, V.I. Vernadskiyning biosfera va "tirik modda" haqidagi ta'limotining asosiy qoidalarini chuqur o'rganish, shuningdek, noosfera g'oyasining paydo bo'lishi, rivojlanishi va uning bugungi kundagi ahamiyatini yoritish asosiy muammo sifatida qo'yiladi. Bu orqali biosferaning murakkab tizim sifatidagi xususiyatlarini aniqlash, uning komponentlari o'rtasidagi aloqalarni tahlil qilish, inson fa ...