MUSTAQIL ISH

KIRISH Bozor iqtisodiyoti tamoyillari zamonaviy dunyoda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning fundamental asosini tashkil etadi. Uzoq va murakkab tarixiy taraqqiyot jarayonida shakllangan bozor mexanizmi bugungi kunda resurslarni taqsimlash, narxlarni belgilash, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va iste'molchilar ehtiyojlarini qondirishda markaziy o'rin egallaydi. Global miqyosda raqobatning kuchayishi, texnologik inqiloblar va doimiy ravishda o'zgarib turadigan iqtisodiy sharoitlar sharoitida bozorning faoliyat ko'rsatish mexanizmini chuqur tahlil qilish nafaqat nazariy ahamiyatga ega, balki amaliy iqtisodiy siyosatni shakllantirish, korxonalarning samarali strategiyalarini ishlab chiqish va umumiy farovonlikni ta'minlash uchun ham g'oyat dolzarbdir. Har qanday iqtisodiy subyekt, xoh u yirik korporatsiya, xoh kichik tadbirkorlik subyekti, xoh oddiy iste'molchi bo'lsin, bozor qonuniyatlarini tushunmasdan samarali faoliyat yurita olmaydi. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko'lamli iqtisodiy islohotlar, davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini kamaytirish va bozor mexanizmlariga ko'proq erkinlik berishga qaratilgan siyosat ham mazkur mavzuning bugungi kundagi ahamiyatini yanada oshiradi. Bozor, nafaqat moddiy mahsulotlar va xizmatlar almashinuvini, balki kapital, mehnat va intellektual mulk kabi turli resurslarning optimal taqsimotini ham ta'minlovchi murakkab tizimdir. Ushbu mexanizmni har tomonlama o'rganish iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash va kelajakdagi iqtisodiy o'sish strategiyalarini belgilash uchun muhimdir. Bozorning nazariy jihatdan "mukammal" modeli mavjud bo'lsada, real iqtisodiyotda uning faoliyatida ko'plab nomukammalliklar va cheklovlar kuzatiladi. Jumladan, monopoliyalar va oligopoliyalar kabi bozor tuzilmalari raqobatni cheklab, narxlarning sun'iy oshishiga olib kelishi mumkin. Tashqi effektlar (eksternaliyalar), jamoat tovarlari, assimetrik axborot kabi bozor nomukammalliklari resurslarning samarasiz taqsimlanishiga va ijtimoiy farovonli ...