KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining 78-sessiyasidagi nutqida iqlim o‘zgarishlarining salbiy oqibatlarini yumshatish masalasi, xususan, Orol dengizi fojiasi bilan bog‘liq muammolar dolzarb ekanligi ta’kidlandi va bu sohadagi xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarurati qayd etildi [1]. Ushbu global tahdidlar tufayli dunyo boʻylab qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hosildorligi soʻnggi 50 yil ichida oʻrtacha 21% ga kamaygan boʻlsa, 2030 yilga borib bu ko‘rsatkich rivojlanayotgan mamlakatlarda 30% gacha yetishi mumkin [2]. O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun ham bu tendensiya jiddiy xavf tug‘dirmoqda; so‘nggi yillarda mamlakatimizda suv resurslari taqchilligi 20% ga oshgan, qishloq xo‘jaligi sohasida esa 2022 yilda iqlim o‘zgarishlari bilan bog‘liq yo‘qotishlar 1,5 milliard dollardan ortiqni tashkil etgan [3]. Bu holat milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta'minlash, oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash va aholi farovonligini oshirish maqsadida iqlim o‘zgarishlarining iqtisodiy oqibatlarini chuqur o‘rganish va ularni boshqarishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqishni dolzarb vazifaga aylantirmoqda. Ushbu tadqiqot mavzusi, ya'ni iqlim o'zgarishlarining iqtisodiyotga ta'siri va ularni boshqarish mexanizmlari, hozirgi kunda jahon va O'zbekiston miqyosida hal qilinmagan bir qator muammolarni o'z ichiga oladi. Global miqyosda, iqlim o'zgarishlarining iqtisodiy ta'sirini baholashda noaniqliklar mavjud bo'lib, moliyaviy bozorlar iqlim risklarini to'liq baholash va o'z narxlariga kiritishda qiynalmoqda [5]. Shuningdek, yashil iqtisodiyotga o'tish bo'yicha investitsiyalarni jalb qilish va uglerod izini kamaytirishga qaratilgan siyosatlarni samarali amalga oshirishda qator qiyinchiliklar mavjud. O'zbekiston sharoitida esa, iqlim o'zgarishlari ta'siriga eng zaif bo'lgan qishloq xo'jaligi, suv xo'jaligi va energetika sohalarida adaptatsiya va mitigatsiya choralarini tizimli ravishda integratsiya qilish bo'yicha strategik yondashuvlar yetarli darajada rivojlanmagan. Ayniqsa, iqlim risklarini baholash, moliyaviy mexanizmlarni joriy etish va texnologik innovatsiyalarni qo'llashda ilmiy asoslangan echimlarga bo'lgan ehtiyoj yuqori, chunki bu sohadagi tadqiqotlar hanuzgacha fragmentar xarakterga ega [6]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda bir qancha yetakchi olimlar chuqur tadqiqotlar olib ...