KURS ISHI

KIRISH 2023-yil ma'lumotlariga ko'ra, dunyo adabiyot bozori hajmi 115 milliard AQSH dollarini tashkil etgan [1], bu ko'rsatkichning barqaror o'sishi adabiy asarlar tahlili va ularning jamiyatga ta'siri bo'yicha tadqiqotlarga bo'lgan ehtiyojni oshirmoqda. O'zbekistonda esa so'nggi besh yilda badiiy adabiyotga bo'lgan qiziqish 25% ga oshgan [2], bu esa milliy adabiyotshunoslikning klassik an'analar va zamonaviy ijodiy jarayonlar o'rtasidagi dialogni chuqurroq o'rganish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Xususan, rus klassik adabiyotining o'zbek adabiy tafakkuriga ta'siri va uning zamonaviy rus adabiyoti kontekstida qayta talqin etilishi muhim ilmiy-nazariy ahamiyat kasb etadi. V. Makaninning "Андеграунд, или Герой нашего времени" romani klassik adabiy an'analarni zamonaviy kontekstda qanday davom ettirishi va ularni yangi mazmun bilan boyitishi masalasi bugungi kunda dolzarb tadqiqot obyekti hisoblanadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, adabiyotda shakl va mazmun o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni tushunish, klassik qahramon tipologiyasining zamonaviy talqinlarini o'rganish va adabiy asarlarning madaniy-tarixiy davomiyligini tahlil qilish nuqtai nazaridan juda muhimdir. Zamonaviy adabiyotshunoslikda intertekstualizm, narrativ identifikatsiya, prototip, ortiqcha odam, yerto'la odami va postmodern qahramon kabi asosiy atamalar doirasida chuqur ilmiy munozaralar davom etmoqda. Biroq, V. Makaninning romani misolida rus klassik adabiyoti an'analarining yangi uslubiy va g'oyaviy shakllarda qayta jonlanishini atroflicha o'rganish, bu sohada hali to'liq hal etilmagan metodologik va nazariy muammolarni yoritish talab etiladi. Xususan, mazkur asar orqali postmodernizm davrida klassikaga murojaatning o'ziga xos jihatlarini ochib berish va o'zbek adabiyotshunosligida rus klassikasi ta'sirini yanada kengroq kontekstda ko'rib chiqish lozim. V. Makaninning "Андеграунд, или Герой нашего времени" romani va rus klassik adabiyotining davomiyligi masalasi jahon adabiyotshunosligida keng o'rganilgan bo'lib, bu borada bir qancha taniqli olimlar muhim tadqiqotlar olib borganlar. Masalan, M. Baxtin (1975) o'zining dialogizm nazariyasi bilan matnlarning o'zaro aloqadorligini va madaniy hodisalar bilan muloqotini asoslab bergan, bu esa intertekstual tahlil uchun nazariy asos bo'lib xizmat qiladi [3]. Yu. Lotman (1992) semiotika va madaniyat semiotikasi bo'yicha ishlari bilan adabiy asarlardagi belg ...