KURS ISHI

KIRISH Genetika fani rivojlanishining boshlang'ich davrlaridanoq, G. Mendelning 1865-yilda irsiyatning asosiy qonunlarini kashf etishi genetik tadqiqotlarga mustahkam asos yaratdi. Bugungi kunda esa genlarning o'zaro ta'siri va ko'pallellik hodisasi biologik xilma-xillikni, organizmlar fenotipining shakllanish mexanizmlarini tushunishda markaziy o'rin egallaydi. Ayniqsa, o'simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlarda kuzatiladigan irsiy belgilarni nazorat qiluvchi genlar majmuasining murakkab o'zaro aloqalari seleksiya, tibbiyot, sud meditsinasi kabi sohalarda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu murakkab jarayonlarni o'rganish nafaqat nazariy bilimlarimizni kengaytiradi, balki amaliy muammolarni hal qilishda ham yordam beradi. Mazkur mavzu bugungi kunda ham dolzarbligini yo'qotmagan. Genetik kasalliklarning kelib chiqish sabablarini chuqurroq anglash, qishloq xo'jaligida yangi nav va zotlarni yaratish, shuningdek, populyatsiyalar ichidagi genetik xilma-xillikni saqlash masalalari allel genlarning o'zaro ta'siri mexanizmlarini chuqur o'rganishni talab qiladi. Hozirgi kunga qadar allellar o'rtasidagi to'liq dominantlik, chala dominantlik, kodominantlik kabi turlarni tahlil qilishda zamonaviy genetik usullarni keng qo'llash imkoniyatlari bo'yicha qo'shimcha tadqiqotlar talab etiladi. Shuningdek, ko'pallellikning tibbiyot va seleksiyadagi amaliy tatbiqi borasida hal etilmagan masalalar mavjud. Mavzuning o'rganilganlik darajasi turlicha bo'lib, ko'plab olimlar bu yo'nalishda salmoqli ishlar qilganlar. Masalan, A.A. Azimov o'zining "Genetika asoslari" asarida allel genlarning o'zaro ta'siri turlarini atroflicha o'rgangan [1]. N.M. Mirzayev "Irsiyat va o'zgaruvchanlik" nomli kitobida monoduragay chatishtirishda genlar o'rtasidagi munosabatlarni tahlil qilgan [2]. S.R. Rasulovning "Genetik muhandislik" bo'yicha tadqiqotlari allellarning amaliy qo'llanilishi haqida qimmatli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi [3]. Populyatsion genetika sohasida F.K. Saidovning ishlari ko'pallellikning populyatsiyalardagi ahamiyatini ko'rsatib bergan [4]. Molekulyar biologiya bo'yicha A.G. Ugolev [5], shuningdek, allel genlar o'zaro ta'siri mexanizmlari bo'yicha A.B. Usmonov [6] hamda ko'pallelizmning genetik asoslari bo'yicha M.N. Xalilov tadqiqotlari ushbu mavzuning nazariy va amaliy jihatlarini yoritgan. Chet el adabiyotlarida esa, A.J.F. Griffiths [10], D.L. Hartl [11], W.S. Klug [12], H ...