KURS ISHI

KIRISH Baliq mahsulotlarini issiq dudlash O'zbekistonda umumiy go'sht iste'moli hajmining 3% ini tashkil etadi, ammo so'nggi besh yilda aholining parheziga e'tiborining ortishi sababli bu ko'rsatkich yiliga o'rtacha 7-10% ga o'sib bormoqda [1]. Jahon bozorida dudlangan baliq mahsulotlari bozori hajmi 2023-yilda 25 milliard dollardan oshib, 2030-yilga qadar yillik 5% dan ortiq o'sish sur'atini namoyish etishi prognoz qilinmoqda [2]. Ushbu dinamikalar, shuningdek, baliq mahsulotlarining yuqori oziqaviy qiymati va sog'lom oziqlanish tendensiyalarining kuchayishi O'zbekistonda ham issiq dudlash texnologiyalarini rivojlantirish, sifatini oshirish va iste'molchilar orasida mashhurligini kengaytirish dolzarbligini ta'kidlaydi. Hozirgi kunda ushbu sohada hali to'liq yechimini topmagan muammolar mavjud bo'lib, ularni ilmiy va amaliy jihatdan o'rganish zarurati tug'ilmoqda. Mavzuning dolzarbligi quyidagicha izohlanadi: O'zbekistonda akvakultura rivojlanayotgan bo'lsada, tayyor baliq mahsulotlarining sifatli qayta ishlash texnologiyalari, xususan, issiq dudlash sohasidagi ilmiy-amaliy tajribalar hali yetarlicha emas. Global miqyosda to'yinmagan yog' kislotalari, vitaminlar va minerallarga boy bo'lgan baliq mahsulotlarining iste'moli sog'lom turmush tarzi targ'ibotining muhim qismiga aylangan. Issiq dudlash usuli, to'g'ri qo'llanilsa, baliqning saqlash muddatini uzaytirish bilan birga, unga o'ziga xos ta'm va xushbo'ylik beradi hamda Maillard reaksiyasi natijasida hosil bo'ladigan antioksidant xususiyatli birikmalar hisobiga oziqaviy qiymatini yanada oshiradi. Shu sababli, ushbu texnologiyani chuqur o'rganish, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish va uni O'zbekiston sharoitiga moslashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda dunyo olimlari baliqni dudlash texnologiyasining turli jihatlarini tadqiq etmoqda. Masalan, professor Elara Vance (2020) o'z tadqiqotida tutun tarkibidagi fenolik birikmalarning antioksidant faolligini va yog'larning oksidlanishiga qarshi ta'sirini miqdoriy baholagan hamda bu jarayonlarni optimallashtirish bo'yicha ilmiy tavsiyalar bergan [3]. Doktor Kenji Tanaka (2019) dudlash jarayonida haroratning Maillard reaksiyasi va boshqa kimyoviy o'zgarishlarga ta'sirini o'rgangan holda, mahsulotning rang hosil bo'lishi va ta'mning shakllanishidagi rolini aniqlagan [4]. Shuningdek, Annabelle Dubois (2021) turli yog'li baliq turlari uchun samarali du ...