KURS ISHI

KIRISH Umumtaʼlim maktablarida tasviriy sanʼat taʼlimining sifati va samaradorligi doimiy ravishda dolzarb mavzu boʻlib kelgan. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-2024 oʻquv yilida mamlakatimizdagi umumtaʼlim maktablarida 6.4 milliondan ortiq oʻquvchi tahsil olgan boʻlib [1], ularning har biri ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga ehtiyoj sezadi. Tasviriy sanʼat, xususan, rangtasvirda chizish metodikasi oʻquvchilarning vizual kompetensiyasini shakllantirishda muhim rol oʻynaydi. Biroq, soʻnggi besh yillik tahlillarga koʻra, maktab bitiruvchilarining atigi 15% i [2] sanʼat yoʻnalishidagi oliy taʼlim muassasalariga kirish uchun yetarli tayyorgarlikka ega boʻlmoqda, bu esa mavjud oʻquv dasturlari va metodikalarini takomillashtirish zaruriyatini koʻrsatadi. Jahon miqyosida esa, badiiy taʼlimga yoʻnaltirilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda 25 milliard dollardan oshgan [3], bu taʼlimning mazkur sohasiga global eʼtibor yuqoriligidan dalolat beradi. Mazkur tadqiqot mavzusi bugungi kunda oʻta dolzarb ahamiyat kasb etadi, chunki umumtaʼlim maktablarida tasviriy sanʼat darslarida rangtasvirda chizish metodikasi borasidagi yondashuvlar koʻpincha anʼanaviy va eskirgan boʻlib qolmoqda. Oʻquvchilarning ijodiy qobiliyatlarini toʻliq ochib berishga, ularda zamonaviy vizual kompetensiyalarni rivojlantirishga qaratilgan innovatsion pedagogik usullar yetarli darajada joriy etilmayapti. Bugungi axborotlashgan jamiyatda oʻquvchilar nafaqat rangtasvirda texnik koʻnikmalarni egallashlari, balki sanʼat orqali oʻzlarini ifodalash, estetik didni shakllantirish va vizual axborotni tahlil qilish qobiliyatiga ega boʻlishlari kerak. Bu esa mavjud muammolarni tizimli tahlil qilish va rangtasvirda chizish metodikasini takomillashtirish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni talab etadi, aks holda yosh avlodning ijodiy salohiyatini roʻyobga chiqarishda sezilarli cheklovlar yuzaga keladi. Rangtasvirda chizish metodikasining nazariy va amaliy jihatlari boʻyicha jahon miqyosida koʻplab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, Jon Dewey (1934) oʻzining "Art as Experience" asarida sanʼatni hayotiy tajriba bilan uzviy bogʻliq holda oʻrganish muhimligini taʼkidlagan [5]. Rudolf Arnheim (1974) "Art and Visual Perception" nomli kitobida vizual idrok nazariyasini ishlab chiqib, tasviriy sanʼatda shakl va rangning psixologik taʼsirini chuqur tahl ...