KURS ISHI

KIRISH Kurs ishining dolzarbligi va zarurati bugungi kunda ulgurji savdoning global iqtisodiyotdagi muhim oʻrni bilan belgilanadi. Jahon ulgurji savdo bozori hajmi 2023-yilda 50 trillion AQSH dollaridan oshgani va 2028-yilga borib yillik oʻrtacha 4.5% oʻsishi prognoz qilinayotgani [1] mazkur sektorning barqaror rivojlanishini koʻrsatadi. Oʻzbekistonda ham ulgurji savdo sektori yalpi ichki mahsulotning muhim tarkibiy qismi boʻlib, 2023-yilda umumiy savdo aylanmasining qariyb 30% ini tashkil etdi [2]. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi maʼlumotlariga koʻra, keyingi besh yilda ulgurji savdo hajmi oʻrtacha yillik 12% ga oʻsgan boʻlib, bu raqam mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida ushbu sohaning strategik ahamiyatini yaqqol namoyish etadi [3]. Mazkur oʻsish tendensiyasi xalqaro savdo aloqalarining faollashuvi, ichki ishlab chiqarish hajmining kengayishi va isteʼmol bozorining diversifikatsiyalashuvi bilan bevosita bogʻliqdir. Shuningdek, raqamli transformatsiya va logistika sohasidagi innovatsiyalar ulgurji savdo kanallarini yanada samaraliroq qilish imkoniyatlarini yaratmoqda. Ushbu mavzu hozirgi iqtisodiy sharoitda, ayniqsa Oʻzbekistonning jahon bozoriga integratsiyalashuvi jarayonida alohida ahamiyat kasb etadi. Ulgurji savdoning samarali funksional boshqaruvi ishlab chiqaruvchidan yakuniy isteʼmolchiga mahsulot yetkazib berish zanjirini optimallashtirish, xarajatlarni qisqartirish va bozor raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi. Biroq, zamonaviy global iqtisodiyotda, ayniqsa Oʻzbekiston sharoitida, ulgurji savdo faoliyatini boshqarishda bir qator muammolar mavjud. Bularga marketing kanallarining yetarli darajada rivojlanmaganligi, logistika infratuzilmasidagi kamchiliklar, raqamli texnologiyalardan foydalanish darajasining pastligi hamda risklarni baholash va moliyaviy samaradorlikni oshirish boʻyicha amaliy mexanizmlarning yetishmasligi kiradi [4]. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ulgurji savdo funksiyalarini optimallashtirish orqali korxonalar oʻrtacha 10-15% ga operatsion xarajatlarni kamaytirishi, tovar aylanmasini esa 5-8% ga oshirishi mumkin [5]. Shu sababli, mazkur kurs ishi doirasida ushbu muammolarni hal etish, ulgurji savdo samaradorligini oshirish boʻyicha nazariy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish dolzarb hisoblanadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotlarda keng yori ...