KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda oliy ta'lim muassasalarida chet tillarini o'rganayotgan talabalar soni 350 mingdan oshgan, bu 2020-yilga nisbatan 25% o'sishni tashkil etgan [1]. Ushbu talabalarning katta qismi ingliz tilini chuqur o'rganishga intilmoqda, ayniqsa professional faoliyatda samarali kommunikatsiya qilish maqsadida. Tilshunoslik, xususan, so'z yasalishini chuqur tahlil qilish lingvistik kompetentsiyani oshirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, butun dunyo bo'ylab, til o'rganish bozorining hajmi 2024-yilda 70 milliard AQSh dollarini tashkil etishi kutilmoqda, bu esa til o'rganishning global miqyosdagi ahamiyatini ko'rsatadi [2]. Yangi so'zlarni yaratish qoidalari va mexanizmlarini tushunish tilning boyish jarayonlarini anglash, shuningdek, madaniy almashinuv va texnologik rivojlanish natijasida paydo bo'ladigan neologizmlarni o'zlashtirish uchun fundamental asos yaratadi. So'z yasalish usullarining qiyosiy tahlili tillarning ichki qonuniyatlarini ochib berish bilan birga, ular o'rtasidagi o'xshashlik va farqlarni aniqlashga yordam beradi. Hozirgi kunda, globallashuv jarayonida ingliz tili xalqaro muloqot tili sifatida muhim rol o'ynamoqda, o'zbek tili esa o'zining boy tarixiy ildizlari va o'ziga xos rivojlanish yo'nalishiga ega. Bu ikki tilning so'z yasalishini qiyosiy o'rganish, tillarning semantik va grammatik tizimlarining turli tomonlarini yoritib beradi, shuningdek, til o'qitish metodikalarini takomillashtirishga zamin yaratadi. Mavjud adabiyotlarda har bir tilning so'z yasalishiga oid alohida tadqiqotlar ko'p bo'lsa-da, ularni qiyosiy tahlil qilish, ayniqsa, ingliz va o'zbek tillari kontekstida chuqur va tizimli ravishda amalga oshirilmagan bo'lib, bu sohada hali ham hal etilmagan metodologik va amaliy muammolar mavjud. So'z yasalishi metodologiyasini o'rganish bo'yicha jahon tilshunosligida ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, J. Bybee (2001) o'zining "Pattern in Grammar" asarida til tizimidagi morfemalarning kognitiv asoslarini va ularning so'z yasashdagi rolini chuqur tahlil qilib, so'z yasalish jarayonlarining tabiatini tushunishga muhim hissa qo'shgan [3]. M. Aronoff (1976) "Word Formation in Generative Grammar" tadqiqotida so'z yasashni generativ grammatika doirasida o'rganib, affiksatsiyaning tizimli qoidalarini shakllantirgan va bu soha ...