KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 16-dekabrdagi "O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ma’muriy islohotlar to‘g‘risidagi farmonini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-269-son Farmoni [1] tilshunoslik, xususan, lingvistik tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan keng qamrovli islohotlarning bir qismi bo‘lib, ingliz tili ta’limi va o‘qitilishini yanada takomillashtirish zaruriyatini ta’kidlaydi. Xususan, fraza tuzilishini chuqur o‘rganish til o‘rgatish metodologiyasini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi, chunki bu o‘quvchilarning tilni o‘zlashtirish jarayonini sezilarli darajada optimallashtirishi mumkin. Masalan, fraza tuzilishini tushunish o‘quvchilarning yozma nutqdagi xatolar sonini o‘rtacha 20-25% ga kamaytirish imkonini beradi [2], bu esa xalqaro IELTS imtihonlarida yuqori natijalarga erishishga xizmat qiladi. Mahalliy maktab va universitetlarda ingliz tili o‘qitish sifati doimiy ravishda oshib bormoqda, so‘nggi besh yilda ingliz tilini o‘qitishga ajratilgan davlat grantlari soni 15% ga oshgani kuzatiladi [3]. Shu bilan birga, 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda ingliz tilini o‘rganuvchilar soni 3 million kishidan oshib, bu ko‘rsatkich yildan-yilga 10-12% ga o‘sib bormoqda [4]. Ushbu o‘sish fonida tilning murakkab grammatik tuzilmalarini, jumladan fraza tuzilishini chuqur tahlil qilish va uni o‘qitishga integratsiya qilish ilmiy-metodologik jihatdan dolzarb vazifa hisoblanadi. Fraza tuzilishini fundamental darajada o‘rganish til o‘zlashtirishda tezkorlik va samaradorlikni oshirishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi, chunki u tilning ichki mexanizmlarini tushunishga yordam beradi. Bugungi kunda ingliz tilida fraza tuzilishini o‘rganish nafaqat nazariy tilshunoslik, balki amaliy til o‘rgatish metodologiyasi uchun ham strategik ahamiyatga ega. Global miqyosda ingliz tili xalqaro muloqot, ta’lim va biznes sohalarida ustunlik qiluvchi til hisoblanadi. Masalan, Jahon bankining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, ingliz tilini bilish malakasi xalqaro mehnat bozorida ish topish imkoniyatini o‘rtacha 30-35% ga oshiradi va daromadlarni 15-20% ga ko‘tarishi mumkin [5]. Shu bilan birga, fraza tuzilishining murakkabligi va uning nutqdagi xilma-xil ko‘rinishlari til o‘rganuvchilar uchun jiddiy qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda. Ko‘pgina til o‘rganuvchilar to‘g‘ri so‘zlarni tanlashda muvaffaqiyatga erishsalar- ...