KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda xorijiy tillarni oʻrganishga boʻlgan eʼtibor tobora ortib bormoqda, xususan, 2023-yil holatiga koʻra, umumtaʼlim maktablarida ingliz tili darsliklari soni 35% ga oshirilgan [1]. Oliy taʼlim muassasalarida esa ingliz tili mutaxassisliklariga ajratilgan kvotalar 2022-yilga nisbatan 15% ga koʻpaygan [2]. Bu koʻrsatkichlar ingliz tilini chuqur oʻrganishga, uning lingvistik xususiyatlarini, jumladan, frazeologik tuzilmalarini tahlil qilishga boʻlgan ehtiyojni yanada oshirmoqda. Global miqyosda esa ingliz tili dunyo boʻyicha eng koʻp oʻrganiladigan ikkinchi til boʻlib qolmoqda, 2023-yilgi maʼlumotlarga koʻra, 1.5 milliarddan ortiq odam ingliz tilini ikkinchi til sifatida oʻrganmoqda [3]. Xalqaro ilmiy nashrlarning 90% dan ortigʻi ingliz tilida chop etilishi [4] va internetdagi kontentning qariyb 60% ini ingliz tili tashkil etishi [5] tilshunoslik tadqiqotlarining, xususan, ingliz tili sintaksisi va frazeologiyasini chuqur oʻrganishning dolzarbligini yaqqol koʻrsatadi. Mazkur tadqiqot, ya'ni ingliz tilidagi frazeologik tuzilmalarning lingvistik tahlili zamonaviy tilshunoslikning muhim yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Frazeologik tuzilmalar tilning asosiy qurilish bloklari boʻlib, ularni tushunish tilni samarali oʻzlashtirish, nutqni toʻgʻri shakllantirish va murakkab grammatik hodisalarni talqin qilish uchun fundamental ahamiyatga ega. Generativ grammatika va kognitiv lingvistika kabi zamonaviy nazariyalarning rivojlanishi, shuningdek, tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) sohasidagi yutuqlar frazeologik tuzilmalarni avtomatlashtirilgan tarzda tahlil qilish, kompyuter lingvistikasi uchun algoritmlar yaratish va til oʻrgatish metodikalarini takomillashtirish imkoniyatlarini kengaytirdi. Hozirgi kunda, frazeologik tuzilmalarning semantik va pragmatik jihatlari, ularning matn ichidagi funksional yuklamasi hamda xorijiy tilni oʻqitishdagi oʻrni yetarlicha oʻrganilmagan. Shuningdek, turli sintaktik nazariyalar doirasida frazeologik tuzilmalarning qiyosiy tahlili va ularning zamonaviy ingliz tilidagi meʼyoriy qoʻllanilishi boʻyicha fundamental tadqiqotlar yetarli emas, bu esa mazkur kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyatini belgilaydi. Ingliz tilidagi frazeologik tuzilmalarni oʻrganish boʻyicha jahon tilshunosligida koʻplab tadqiqotlar olib borilgan. Noam Chomsky (1957) oʻzining "Sintaktik tuzilmalar" asarida generativ grammatika nazariyasini taklif ...