KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda Oʻzbekistonda maʼnaviyat va maʼrifat sohasidagi islohotlar jadallashib borayotgan bir paytda, XX asr boshlaridagi oʻzbek adabiyotining milliy uygʻonishdagi oʻrni, xususan, Abdulla Avloniy kabi ulugʻ siymolarning ijodiy merosi, yangi oʻzbek lirikasini shakllantirishdagi beqiyos hissasi ilmiy-amaliy jihatdan oʻrganish dolzarb vazifalardan biridir. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2024-yilgi hisobotida taʼkidlanishicha, milliy madaniyatni rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni kuchaytirishga yoʻnaltirilgan loyihalarga ajratilgan mablagʻlar 15% ga oshirilgan [1]. Ushbu koʻrsatkich, avvalo, jahon miqyosida ham madaniyat va sanʼatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga taʼsirini tushunishga qaratilgan global tendensiyaning bir qismi ekanligini koʻrsatadi. Xususan, UNESCO maʼlumotlariga koʻra, madaniyat va ijodiy industriya global yalpi ichki mahsulotining 7% dan ortigʻini tashkil etadi va har yili 2 trillion dollardan ortiq daromad keltiradi [2]. Bu raqamlar, Abdulla Avloniy kabi maʼrifatparvar shoirlarning ijodini zamonaviy kontekstda oʻrganish nafaqat ilmiy, balki ijtimoiy-madaniy ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Mazkur mavzu hozirgi kunda alohida ahamiyat kasb etmoqda, chunki Oʻzbekistonning oʻz madaniy-maʼnaviy merosini jahon standartlari darajasida oʻrganish va targʻib qilish boʻyicha olib borayotgan siyosati, ayniqsa, XX asr boshlaridagi jadid adabiyoti, jumladan, Avloniy sheʼriyatining oʻziga xos xususiyatlari va yangi oʻzbek lirikasiga taʼsirini ilmiy tahlil qilishni zarur qilib qoʻyadi. Hozirgacha Abdulla Avloniy ijodining didaktik, ijtimoiy-siyosiy jihatlari koʻp oʻrganilgan boʻlsa-da, uning sheʼriyatining shaxsiy kechinmalar, hissiyotlar va estetik qamrovini ochib berish, shuningdek, ushbu sheʼriyatning keyingi oʻzbek lirikasidagi modernistik izlanishlar, janr va uslubiy oʻzgarishlarga taʼsirini chuqur tahlil qilish boʻyicha ilmiy izlanishlarda maʼlum bir boʻshliqlar mavjud. Bunday tadqiqotlar, adabiyotshunoslikning nazariy-metodologik bazasini boyitish bilan birga, mumtoz va zamonaviy oʻzbek adabiyotining uzviy bogʻliqligini koʻrsatishda ham muhim rol oʻynaydi. Abdulla Avloniy sheʼriyatining XX asr boshlaridagi yangi oʻzbek lirikasiga qoʻshgan hissasi tahlili ushbu kurs ishining asosiy obyekti hisoblanadi. Bu oʻrganish jarayoni, shoirning ijodini kengroq adabiy-tarixiy kontekstda, jumladan, oʻzbek sheʼriyatini ...