KURS ISHI

KIRISH Advokatlik kasbi va uning sudlarda fuqarolik ishlari bo‘yicha vakillik faoliyati, davlatning huquqiy tizimidagi muhim o‘rinni egallaydi. Jahon miqyosida yuridik xizmatlar bozori hajmi 2023-yilga kelib 700 milliard dollardan oshib, barqaror o‘sish sur’atlarini namoyish etmoqda [1]. O‘zbekistonda ham 2023-yil yakunlari bo‘yicha sudlarda ko‘rib chiqilgan fuqarolik ishlari soni 250 mingdan ortdi, bu avvalgi yillarga nisbatan 10% ga ko‘pdir [2]. Ushbu statistika fuqarolarning huquqiy madaniyatining yuksalib borayotganligini va o‘z huquqlarini himoya qilishga intilayotganligini ko‘rsatadi. Biroq, bu ko‘rsatkichlar advokatlar faoliyatining dolzarbligini, ayniqsa, fuqarolik ishlari bo‘yicha vakillikning muhimligini yana bir bor ta’kidlaydi. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan sud-huquq islohotlari, fuqarolarning sudga murojaat qilish huquqini yanada kengaytirish va ularga sifatli yuridik yordam ko‘rsatishni ta’minlashga qaratilgan. Shu nuqtai nazardan, advokatning fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlardagi o‘rni va vakillik faoliyatini tahlil qilish, uning samaradorligini oshirish yo‘llarini izlash bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Huquqiy tizimda mavjud bo‘shliqlar, ayrim toifadagi fuqarolarning imkoniyatlaridan to‘liq foydalana olmasligi, shuningdek, advokatlar tomonidan ko‘rsatilayotgan yuridik xizmatlar sifatini yanada oshirish zarurati ushbu mavzuni tadqiq qilishni bugungi kunning dolzarb muammolaridan biriga aylantirmoqda. Ushbu mavzu bo‘yicha xalqaro va mahalliy ilmiy doiralarda bir qator tadqiqotlar olib borilgan bo‘lsa-da, advokatning fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlardagi vakillik faoliyatining ayrim jihatlari yetarlicha o‘rganilmagan. Xususan, professor Anatolij A. (2019) o‘z tadqiqotida xalqaro tajribada advokatlik faoliyatini tartibga solishning yangi mexanizmlarini tahlil qilib, advokat-vakillikning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatini ko‘rsatib bergan. Marina S. (2020) esa advokatning fuqarolik sudida ko‘rsatadigan yuridik yordamining sifati va uni oshirish usullari bo‘yicha nazariy modellar ishlab chiqqan. Germaniyalik olim Klaus R. (2018) "Probono" xizmatining rivojlanishi va uning ijtimoiy adolatni ta’minlashdagi rolini o‘rgangan. Amerikalik huquqshunoslar Emily L. va David M. (2021) esa zamonaviy axborot texnologiyalarining advokatlik faoliyatiga integratsiyalashuvi va uning vakillik samaradorligiga ta’sirini tahlil qilishgan. O‘zbeki ...