KURS ISHI

KIRISH Soʻnggi yillarda ta’lim tizimini modernizatsiya qilish va uning samaradorligini oshirish butun dunyo bo‘ylab, jumladan O‘zbekistonda ham dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 26-yanvardagi "2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi PF-60-sonli Farmonida ta’lim sohasini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilgan bo‘lib, bu jarayonda zamonaviy pedagogik uslublarni joriy etish muhim vazifa sifatida belgilangan [1]. Xususan, 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda yalpi ichki mahsulotning 6,4% i ta’lim sohasi uchun sarflangan bo‘lib [2], bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi o‘rtacha 5-7% ko‘rsatkichiga yaqinlashmoqda [3]. Shunga qaramay, 2023-yilgi PISA (O'quvchilarning xalqaro baholash dasturi) natijalariga ko'ra, O'zbekiston o'quvchilarining o'rtacha ko'rsatkichlari xalqaro o'rtacha darajadan past bo'lib, o'quvchilarning amaliy ko'nikmalarini rivojlantirishda jiddiy kamchiliklar mavjudligini ko'rsatmoqda [4]. Bu holat amaliy uslublarni ta’lim jarayoniga integratsiya qilish orqali nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash zaruratini yuzaga keltiradi. Bugungi kunda ta'lim sifatini oshirish, o'quvchilarning tanqidiy fikrlash, muammolarni hal qilish va ijodiy yondashish ko'nikmalarini shakllantirish dolzarb pedagogik muammo hisoblanadi. An'anaviy ta'lim metodlari ko'pincha nazariy bilimlarni berishga qaratilgan bo'lib, ularning amaliyotda qo'llanilishi va o'quvchilarning mustaqil faoliyatini rag'batlantirishda yetarli samaradorlikni ta'minlamayapti. Ayniqsa, o'yin orqali ta'lim, tajriba va eksperiment kabi amaliy uslublar orqali o'quvchining motivatsiyasini oshirish, ularni faol o'quv jarayoniga jalb qilish va olingan bilimlarning mustahkamligini ta'minlash masalalari hali to'liq hal etilmagan. Ushbu uslublarning pedagogik tahlili, ularni samarali qo'llash mexanizmlarini ishlab chiqish va ta'lim amaliyotiga joriy etishga oid chuqur ilmiy asoslangan tavsiyalar bugungi kun ta'lim tizimi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Amaliy uslublarning pedagogik tahlili va samaradorligini oshirish yo‘llari bo‘yicha jahon pedagogika fanida bir qator yetakchi olimlar tadqiqotlar olib borganlar. Jon Dyui (John Dewey, 1938) o‘zining "Tajriba va Ta’lim" asarida o‘quvchining faol ishtiroki va tajriba orqali bilimlarni egallashning nazariy asoslarini ishlab chiqqan [5]. ...