KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotida savdo va diplomatik munosabatlarning rolini tadqiq etish doimo dolzarb bo'lib kelgan. Bugungi kunda global tovar ayirboshlash hajmi 2023-yilda 26,6 trillion dollardan oshib, Jahon savdo tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, ushbu ko'rsatkich o'sish sur'ati yanada tezlashishi kutilmoqda [1]. O'zbekiston Respublikasida ham 2024-yilning birinchi choragida tashqi savdo aylanmasi 15,8 milliard dollarga yetdi, bu o'tgan yilning shu davriga nisbatan 12,3 foizga o'sganligini ko'rsatadi [2]. Ushbu statistik ma'lumotlar mamlakatimizning jahon iqtisodiyotidagi o'rni tobora ortib borayotganini va xalqaro hamkorlikning ahamiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. Zamonaviy dunyo siyosati geosiyosat, soft power, merkantilizm kabi tushunchalar bilan tavsiflansa-da, davlatlarning o'zaro aloqalarida tarixiy tajribalarni o'rganish, ularning mohiyatini tushunish ham muhim o'rin tutadi. Ayniqsa, Amir Temur va temuriylar davridagi g'arb davlatlari bilan bo'lgan munosabatlar hozirgi kunda O'zbekistonning xalqaro maydondagi o'rnini mustahkamlash, diplomatik va iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish strategiyalarini shakllantirishda muhim saboqlar berishi mumkin. Ushbu davrda shakllangan diplomatiya va savdo aloqalarining o'ziga xos xususiyatlarini tahlil qilish orqali O'zbekistonning bugungi kunda olib borayotgan tashqi siyosatining samaradorligini oshirishga hissa qo'shish mumkin. Shuningdek, O'zbekistonning dunyodagi o'z o'rnini yanada mustahkamlashi, xalqaro hamkorlikni kengaytirishi uchun ushbu mavzu o'rganilishi zarurdir. Bu kurs ishining mavzusi, ya'ni Amir Temur va temuriylarning g'arb davlatlari bilan aloqalari, tarixshunoslikda ancha o'rganilgan bo'lsa-da, ushbu aloqalarning hozirgi kunda O'zbekistonning tashqi siyosati uchun muhimligini chuqur tahlil qilish, aniqrog'i, o'sha davrdagi diplomatik va iqtisodiy mexanizmlarning bugungi kunga moslashtirilishi borasida hali ham to'liq ochilmagan jihatlar mavjud. Jahon olimlari orasida Amir Temurning harbiy yurishlari va imperiya qurilishi natijasida Yevropa bilan o'rnatilgan aloqalar turli nuqtai nazarlardan o'rganilgan. Masalan, Frensis Vudsvort (1990) o'z tadqiqotida Amir Temurning diplomatiyasini mintaqaviy siyosatga ta'siri nuqtai nazaridan tahlil qilgan [3]. Tomas Smit (2005) esa Temuriylar davridagi savdo yo'llari va Yevropa bilan iqtisodiy aloqalarning Markaziy Osiyo iqtisodiyotiga ta'sirini ko'rsatib berg ...