KURS ISHI

KIRISH Jahon turizm bozori hajmi 2023-yilda 1,5 trillion AQSH dollarini tashkil etdi va bu ko‘rsatkichning yillik o‘sish sur’ati 2024-yilda 10-12% atrofida prognoz qilinmoqda [1]. Jahon turizm tashkiloti (UNWTO) maʼlumotlariga ko‘ra, xalqaro turistlarning 70% dan ortig‘i sayohat davomida gid xizmatlaridan foydalanadi, bu gidning nutq madaniyati va etik meʼyorlarga rioya qilishi sayohat tajribasining sifati va mamlakat imijiga bevosita taʼsir ko‘rsatishini anglatadi [2]. O‘zbekistonda turizm sohasi so‘nggi yillarda jadal rivojlanib bormoqda, xususan, 2023-yilda respublikamizga tashrif buyurgan xorijiy turistlar soni 6,9 millionga yetdi, bu 2022-yilga nisbatan 28,5% o‘sishni ko‘rsatadi [3]. Bu o‘sish gid faoliyatining sifatini, ayniqsa, ularning xalqaro protokol va etik meʼyorlarga rioya qilish darajasini oshirishni dolzarb vazifaga aylantirmoqda. Turizm salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarish va raqobatbardoshligini oshirish uchun gidlar tomonidan taqdim etiladigan xizmatlar darajasini jahon standartlariga moslashtirish zarur. Bugungi kunda Andijon viloyati, xususan, Xonobod shahri o‘zining go‘zal tabiati va salomatlik turizmi salohiyati bilan ajralib turadi, biroq shahardagi gid xizmatlarining xalqaro protokol va etik meʼyorlar bo‘yicha nazariy va amaliy jihatdan yetarli darajada takomillashmaganligi mazkur hududning turistik jozibadorligini cheklab qo‘yishi mumkin. Mavjud adabiyotlarda gid nutqining madaniyatlararo muloqotdagi o‘rni umumiy jihatdan yoritilgan bo‘lsa-da, aynan O‘zbekiston, xususan, Xonobod shahrining o‘ziga xos sharoitlarida gid nutqidagi xalqaro protokol va etik meʼyorlarga rioya qilish bo‘yicha chuqur tadqiqotlar deyarli yo‘q. Turizm infratuzilmasining rivojlanishi bilan birga, inson omili, yaʼni gidning professional mahorati va nutq madaniyati turistlarning qoniqish darajasiga hal qiluvchi taʼsir ko‘rsatadi. Bu, o‘z navbatida, hududning turistik jozibadorligini oshirish va takroriy tashriflarni rag‘batlantirish uchun gid nutqida xalqaro protokol va etika meʼyorlarini amaliyotga samarali joriy etishga qaratilgan kompleks yechimlarni talab qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida gid nutqidagi xalqaro protokol va etik meʼyorlar masalasi bir qator taniqli olimlar tomonidan o‘rganilgan. Masalan, X.Y. Smit (X.Y. Smith) (2018) o‘z tadqiqotida gid nutqining madaniyatlararo muloqotdagi rolini va turli madaniyat ...