KURS ISHI

KIRISH Aqli zaif o'quvchilar bilan olib boriladigan psixokorreksion ish turlari mavzusi bugungi kunda jamiyatimizda alohida dolzarblikka ega. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatimizda maxsus ta'limga muhtoj bolalar soni 110 mingdan oshgan bo'lib [1], ularning qariyb 30% ini aqli zaiflik tashxisi qo'yilgan o'quvchilar tashkil etadi [2]. Bu ko'rsatkich har yili o'rtacha 2-3% ga o'sib bormoqda [3], bu esa ushbu toifadagi bolalarga ko'rsatiladigan psixologik-pedagogik yordam sifatini oshirish va uning samaradorligini ta'minlash muhimligini ko'rsatadi. Ushbu o'quvchilarning jamiyatga moslashuvi, ta'lim olish imkoniyatlari va hayot sifatini yaxshilashda psixokorreksion ishlarning o'rni beqiyosdir. Maxsus maktablarda va inklyuziv ta'lim sharoitida aqli zaif bolalar bilan olib boriladigan psixokorreksion tadbirlar ularning kognitiv rivojlanishi, ijtimoiy-hissiy sohasini shakllantirish va nutq buzilishlarini bartaraf etishda asosiy omil hisoblanadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, aqli zaif o'quvchilarning individual ehtiyojlariga mos keladigan samarali psixokorreksion usullarni ishlab chiqish va joriy etish orqali ularning ta'lim jarayoniga faol jalb etilishini ta'minlash, kelajakda mustaqil hayotga tayyorlash imkoniyatlarini oshirish mumkin. Bugungi kunda mavjud psixokorreksion dasturlar va texnologiyalar aqli zaiflikning turli darajalari va turlari bo'lgan o'quvchilarning barcha ehtiyojlarini to'liq qamrab olmagan holda, ularning adaptatsiya jarayonida bir qator muammolarga duch kelmoqda. Xususan, O'zbekistonda psixokorreksion ishlarni tashkil etishda zamonaviy metodologiyalar va ilg'or xorijiy tajribalarni joriy etish, individual yondashuvni kuchaytirish, mutaxassislar malakasini oshirish hamda huquqiy-me'yoriy bazani takomillashtirish zaruriyati mavjud bo'lib, bu sohadagi bo'shliqlar mazkur tadqiqot mavzusini yanada muhim qiladi. Aqli zaif o'quvchilar bilan psixokorreksion ish turlarini o'rganish bo'yicha ilmiy tadqiqotlar dunyo miqyosida uzoq vaqtdan beri olib borilmoqda. Masalan, L.S. Vigotskiy (1983) o'zining madaniy-tarixiy rivojlanish nazariyasida aqli zaif bolalarning rivojlanishi ijtimoiy muhit va ta'limning o'ziga xosligi bilan bevosita bog'liq ekanligini ta'kidlab, "eng yaqin rivojlanish zonasi" konsepsiyasini ishlab chiqqan va bu maxsus pedagogikada psixokorreksiya uchun asos bo'lib xizmat qilgan [ ...