KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda ekologik ta’limga qaratilgan e’tibor yil sayin ortib bormoqda, chunki so‘nggi yillarda mamlakat hududlarida iqlim o‘zgarishi va atrof-muhit degradatsiyasi bilan bog‘liq muammolar keskinlashgan. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakatda havo ifloslanishi darajasi sanoat chiqindilari hisobiga o‘rtacha 7% ga oshgan [1], bu aholi salomatligi va ekosistemalarga jiddiy tahdid solmoqda. BMTTDning 2022-yilgi hisobotida qayd etilishicha, O‘zbekistonda erta bolalar o‘limining 12% atrof-muhit omillari bilan bog‘liq [2]. Shu bilan birga, butun dunyoda barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish uchun ekologik savodxonlikni oshirish strategik ahamiyatga ega. Global ekologik ta’lim bozori 2022-yilda 1,5 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lsa, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 4 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3], bu esa mazkur sohadagi innovatsion yondashuvlarga bo‘lgan talabni yaqqol ko‘rsatadi. Ushbu raqamlar nafaqat O‘zbekiston uchun, balki global miqyosda ham ekologik ta’limni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatib beradi. Bugungi kunda ekologik muammolar global miqyosda insoniyat oldida turgan eng dolzarb masalalardan biri bo‘lib, ularni samarali hal etish har bir fuqaroning ongli va mas’uliyatli faoliyatini talab qiladi. Shu nuqtai nazardan, astronomiya va ekologiya fanlarini o‘zaro bog‘lash orqali ta’lim berish metodikasi yangi imkoniyatlar ochadi. An’anaviy ta’lim tizimida bu ikki fan ko‘pincha alohida o‘rgatiladi, ammo ularning o‘zaro aloqadorligi – Quyosh faolligining Yer iqlimiga ta’siri, kosmik chiqindilarning Yer orbitasiga ta’siri, boshqa sayyoralardagi ekologik jarayonlarni o‘rganish orqali Yerning noyobligini anglash kabi masalalar – o‘quvchilarda koinot va atrof-muhit haqida yaxlit tasavvur shakllantirishga yordam beradi. Ushbu integratsiya o‘quvchilarda nafaqat ilmiy bilimlarni chuqurlashtiradi, balki ularni global fuqarolik, barqaror rivojlanish g‘oyalari va insonning koinotdagi o‘rni haqida atroflicha fikrlashga undaydi, bu esa zamonaviy ta’limning muhim talablaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turlicha bo‘lib, bir qator olimlar tomonidan ushbu sohada muhim tadqiqotlar olib borilgan. Xususan, **K. Nordström (2018)** o‘z tadqiqotida STEAM ta’limi doirasida fanlararo integratsiyaning o‘quvchilar motivatsiyasiga ijobiy ta’sirini isbotla ...