KURS ISHI

KIRISH Elektron audit tizimini joriy etish va audit jarayonida axborot texnologiyalaridan (AT) foydalanish bugungi raqamli iqtisodiyot sharoitida O'zbekiston uchun strategik ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yilda 2.8% ga yetgan bo'lib, bu ko'rsatkich 2020-yilga nisbatan 1.5 barobar o'sganini ko'rsatadi [1]. Xususan, IT xizmatlari eksporti 2023-yilda 300 million dollarni tashkil etib, yiliga o'rtacha 50% dan ortiq o'sish sur'atlarini namoyish etmoqda [2]. Bu tendensiya, shubhasiz, barcha iqtisodiy sohalarda, jumladan, auditda ham raqamli transformatsiyani talab qiladi. Jahon miqyosida esa, PricewaterhouseCoopers (PwC) tadqiqotlariga ko'ra, global elektron audit bozorining hajmi 2022-yilda 5.2 milliard dollarni tashkil etgan va 2027-yilga borib yillik o'rtacha 12.5% o'sish bilan 9.3 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [3]. Raqamli moliyaviy tranzaksiyalar hajmining keskin ortishi, ma'lumotlar massivlarining murakkablashuvi va transchegaraviy operatsiyalarning kengayishi an'anaviy audit usullarining cheklovlarini yaqqol ko'rsatib, zamonaviy axborot texnologiyalari va elektron audit tizimlarini joriy etish zaruratini kuchaytirmoqda. An'anaviy audit usullari zamonaviy biznes muhitining murakkabligi va tezkorligiga to'liq javob bera olmayapti, bu esa auditning samaradorligi, ob'ektivligi va ishonchliligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Katta hajmdagi ma'lumotlarni qo'lda qayta ishlashda vaqt sarfi yuqori bo'lib, inson omili sababli xatoliklar yuzaga kelish xavfi oshadi, bu esa audit xulosalarining sifatini pasaytiradi. Shu bilan birga, audit jarayonlarida shaffoflikni ta'minlash, korrupsiya va iqtisodiy jinoyatlarning oldini olishda raqamli vositalarning tatbiq etilishi o'ta muhim hisoblanadi. Elektron audit tizimlari orqali ma'lumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish, avtomatlashtirilgan tekshiruvlar o'tkazish va risklarni samarali boshqarish imkoniyati yaratiladi. O'zbekistonda raqamli davlat xizmatlarining kengayishi va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha qabul qilinayotgan strategiyalar audit sohasida ham yangi yondashuvlarni talab etib, elektron auditni milliy sharoitga moslashtirish va joriy etish bo'yicha aniq mexanizmlarni ishlab chiqish dolzarb muammolardan biri bo'lib qolmoqda. Mavzuning o' ...