KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida statistika va o'lchov sohasidagi islohotlar natijasida, 2023-yil yakuniga ko'ra, davlat statistika hisobotlarining xatolarini kamaytirish bo'yicha qabul qilingan kompleks choralar samarasida ma'lumotlar aniqligi 12% ga oshgan [1]. Bu ko'rsatkich, respublikada iqtisodiy o'sish sur'atlarining barqarorligini ta'minlashda ishonchli o'lchov protseduralarining ahamiyati ortib borayotganini ko'rsatadi. Misol uchun, qishloq xo'jaligida hosildorlikni aniq baholashda birlamchi o'lchov protseduralarining xatosizligi 95% dan yuqori bo'lgan hollarda, iqtisodiy rejalashtirishning samaradorligi 7% ga oshishi mumkinligi kuzatilgan [2]. Shuningdek, sanoat ishlab chiqarishida mahsulot sifatini nazorat qilishda o'lchov usullarining ishonchliligi 98% ga yetkazilganda, brak mahsulotlar ulushi 0.5% dan 0.1% ga tushgan, bu esa korxonalarga yiliga o'rtacha 5-10 mlrd so'm iqtisod qilish imkonini bergan [3]. Global miqyosda, o'lchov asbob-uskunalarining kalibrlash bozori hajmi 2023-yilda 4.5 milliard dollarni tashkil etgan va har yili o'rtacha 6.2% ga o'sishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohada ishonchlilikka bo'lgan talabning yuqoriligini tasdiqlaydi [4]. Yuqoridagi raqamlar fonida, birlamchi o'lchov protseduralarining ishonchliligini ta'minlash va tekshirish usullarini takomillashtirish bugungi kunda dolzarb vazifa hisoblanadi. Chunki, noto'g'ri yoki ishonchsiz o'lchovlar nafaqat iqtisodiy yo'qotishlarga olib keladi, balki qabul qilinadigan strategik qarorlarning sifati, ilmiy tadqiqotlarning natijalari va texnologik innovatsiyalarning muvaffaqiyatiga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi. Hozirda mavjud bo'lgan o'lchov tizimlarida metodologik jihatdan eskirgan usullar, kalibrlash jarayonlaridagi kamchiliklar va inson omili bilan bog'liq xatolar hali ham to'liq bartaraf etilmagan. Ayniqsa, yangi texnologiyalar va murakkab tizimlar joriy etilayotgan sharoitda, o'lchov natijalarining ishonchliligini har tomonlama ta'minlash, ularning validligi va reliabelliligini doimiy nazorat qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu, ayniqsa, sotsiologik tadqiqotlarda, ijtimoiy jarayonlarni o'lchashda subyektivlikni kamaytirish va obyektiv natijalarga erishish nuqtai nazaridan juda muhimdir. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar tashlaydigan bo'lsak, xalqaro miqyosda ishonchlilik va validlik tushunchalari uzoq yillardan buyon ilmiy tadqiqotlar markazida bo'lib kelmoq ...