KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida kichik va oʻrta biznes subyektlari soni soʻnggi besh yilda 1,5 barobardan oshib, 2023-yil yakuniga koʻra 600 mingdan ortiqni tashkil etdi [1]. Yangi tashkil etilayotgan korxonalarning ilk uch yilda muvaffaqiyatli faoliyat yuritish darajasi taxminan 40-50% atrofida ekanligi, bu borada yetarli darajada puxta oʻylangan biznes-rejalar yoʻqligi hamda xatarlarni baholash metodologiyalarining zaifligi muhim muammo boʻlib qolmoqda [2]. Xususan, 2023-yilda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi tomonidan tasdiqlangan loyihalarining 25% ga yaqini moliyalashtirish bosqichida biznes-rejadagi kamchiliklar sababli qayta koʻrib chiqishga qaytarilgan [3]. Bu esa biznes rejalashtirish fanining nazariy va amaliy asoslarini chuqur oʻrganish, zamonaviy metodologiyalarni mahalliy sharoitga moslashtirish va ularning samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini koʻrsatadi. Bugungi shiddatli global raqobat muhitida va texnologik inqiloblar davrida korxonalarning barqaror rivojlanishi hamda investitsiyaviy jozibadorligini taʼminlash uchun ilmiy asoslangan va aniq tizimlashtirilgan biznes-reja strategik ahamiyat kasb etadi. Oʻzbekistonda tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan davlat dasturlari va imtiyozlarga qaramay, koʻplab yangi tashkil etilgan korxonalar moliyaviy barqarorlik, bozorga kirish va raqobatbardoshlikni taʼminlashda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Bu qiyinchiliklarning asosiy sabablaridan biri sifatida biznes-rejalashtirish jarayonida zamonaviy yondashuvlarning yetishmasligi, xatarlarni baholashning samarali usullari va moliyaviy prognozlarni aniqlashdagi kamchiliklar koʻrsatilmoqda [5]. Shuning uchun, biznes-rejalar samaradorligini oshirish, ularni xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va lokal sharoitlarni hisobga olgan holda takomillashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Biznes reja konsepsiyasi va uning nazariy asoslari jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Michael Porter (1980) oʻzining "Raqobat strategiyasi" asarida korxonaning raqobatdosh ustunliklarini taʼminlashda bozor tahlili va strategik rejalashtirishning muhimligini asoslab bergan [6]. Henry Mintzberg (1994) esa "Strategik rejalashtirishning yuksalishi va qulashi" asarida strategik rejalarning shakllanish jarayonlarini, ularning moslashuvchanligi va amaliyligini taʼkidlagan [7]. Alexander Oste ...