KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda temir yo'l transporti tizimlarining uzluksiz va xavfsiz ishlashini ta'minlashda elektr ta'minoti infratuzilmasi muhim o'rin tutadi. Xalqaro temir yo'l ittifoqi (UIC) ma'lumotlariga ko'ra, global temir yo'l sektori 2023-yilda qariyb 360 milliard dollarlik bozor hajmini tashkil etdi va 2030-yilga borib yiliga o'rtacha 4.5% o'sishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o'sish temir yo'l avtomatika va telemexanika (A&T) qurilmalariga bo'lgan talabning ortishiga, shu jumladan, ularning ishonchli elektr ta'minotiga bo'lgan ehtiyojni ham oshiradi. O'zbekistonda temir yo'l yuk tashish hajmi 2023-yilda 75 million tonnaga yetdi, bu so'nggi besh yilda 18% ga o'sishni ko'rsatmoqda [2]. Temir yo'l infratuzilmasini modernizatsiya qilish bo'yicha qabul qilingan davlat dasturlari doirasida 2025-yilgacha 200 km dan ortiq temir yo'l liniyalari elektrlashtirilishi, 300 km dan ziyod yangi optik tolali aloqa liniyalari yotqizilishi rejalashtirilgan bo'lib, bu A&T tizimlarining energiya iste'moli va ta'minotini optimallashtirish zaruratini kuchaytiradi [3]. Buxoro Mashinasozlik va Remont Zavodi (BMRM) kabi yirik sanoat korxonalarining elektr ta'minoti barqarorligi butun temir yo'l tizimining ishonchliligi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega, chunki ular temir yo'l texnikasini ishlab chiqarish va ta'mirlashda asosiy rol o'ynaydi. Elektr ta'minoti tizimlarining yuqori ishonchliligini ta'minlash iqtisodiy samaradorlikni oshirish, texnik nosozliklar va avariyalar sonini kamaytirish imkonini beradi. Mazkur kurs ishining mavzusi, ya'ni BMRM ning elektr ta'minotini hisoblash, hozirgi texnologik taraqqiyot sharoitida o'zining dolzarbligini saqlab qolmoqda. Global miqyosda elektr energiyasini tejamkor va samarali boshqarishga bo'lgan talab ortib bormoqda, chunki energiya resurslari cheklangan va ulardan oqilona foydalanish ekologik barqarorlikni ta'minlashda muhim hisoblanadi. An'anaviy elektr ta'minoti tizimlarida ortiqcha energiya sarfi, tarmoqdagi yuklamalarning notekis taqsimlanishi va avariyaviy vaziyatlarda zaxira ta'minotining yetarli darajada emasligi kabi muammolar mavjud. Ayniqsa, BMRM kabi katta hajmli va murakkab ishlab chiqarish jarayonlariga ega bo'lgan korxonalarda elektr ta'minotining uzluksizligi nafaqat texnologik jarayonlarning barqarorligini ta'minlaydi, balki ishlab chiqarish quvvatlarining to'liq ishga tushirilishi va mahsulot sifati uchun ham muhimdir. Shu ...