KURS ISHI

KIRISH Global kasallik yuki tadqiqoti (Global Burden of Disease Study) ma’lumotlariga ko‘ra, 2021-yilda dunyo bo‘yicha aholining qariyb 50%i bosh og‘rig‘ining kamida bir turidan aziyat chekkan, bu taxminan 3.9 milliard kishini tashkil etadi [1]. Xususan, migren dunyo bo‘ylab nogironlikning asosiy sabablaridan biri bo‘lib, 50 yoshgacha bo‘lgan shaxslar orasida barcha yosh guruhlari va jinslar uchun yetakchi kasallik hisoblanadi [2]. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistonda bosh og‘riqlari bilan birlamchi tibbiy-sanitariya yordam muassasalariga murojaat qilgan bemorlar soni so‘nggi besh yilda o‘rtacha 15-20% ga oshgan [3]. Xususan, 2023-yil yakunlari boʻyicha, O‘zbekistonda aholi orasida tez-tez uchraydigan nevrologik kasalliklar ro‘yxatida bosh og‘riqlari umumiy kasalliklar yukining 7-8% ni tashkil etmoqda, bu esa ushbu muammoni milliy sog‘liqni saqlash tizimi uchun dolzarb vazifaga aylantiradi [4]. Ayniqsa, yosh mehnatga layoqatli aholi orasida bosh og‘riqlarining tarqalishi mehnat unumdorligining pasayishiga, ijtimoiy-iqtisodiy yo‘qotishlarga va hayot sifatining yomonlashuviga olib kelishi ilmiy jihatdan isbotlangan [5]. Ushbu mavzu hozirgi kunda shunchalik ahamiyatliki, chunki bosh ogʻriqlari, xususan, migren va taranglik bosh ogʻriqlari nafaqat individual shaxsning hayot sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi, balki jamiyat miqyosida ham sezilarli iqtisodiy yukni keltirib chiqaradi. Xalqaro sog‘liqni saqlash tashkilotlarining hisobotlariga ko‘ra, bosh og‘riqlariga bog‘liq to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita xarajatlar ba’zi rivojlangan mamlakatlarda yalpi ichki mahsulotning 1-2% gacha yetishi mumkin [6]. Oʻzbekiston sharoitida bosh ogʻriqlarining etiologiyasi, patogenezi, diagnostikasi va samarali davolash usullarini mahalliy sharoitga moslashtirish, shuningdek, profilaktikasini kuchaytirish borasida qator yechilmagan muammolar mavjud. Aholining ushbu kasalliklar haqidagi bilim darajasining pastligi, oʻz-oʻzini davolash holatlarining koʻpligi va sogʻliqni saqlash tizimida birlamchi yordam darajasida ushbu kasalliklarni aniqlash va boshqarish mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi bu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi [7]. Shuningdek, bosh og'riqlarining komorbidlik holatlari, masalan depressiya va xavotir buzilishlari bilan bog'liqligi, ularni kompleks yondashuv orqali hal etish zaruratini ko'rsatadi [8]. Bosh ogʻriqlarining oʻrganilganlik ...