KURS ISHI

KIRISH Boshlang'ich maktabda o'quvchilarning og'zaki va yozma nutqini rivojlantirish – bu ta'lim tizimining asosiy vazifalaridan biridir, chunki nutq shaxsning ijtimoiy moslashuvi, bilish jarayonlari va kelajakdagi muvaffaqiyati uchun poydevor hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-2024 o'quv yilida umumiy o'rta ta'lim maktablarining 1-4-sinflarida tahsil olayotgan o'quvchilar soni 3,5 milliondan oshgan [1]. Bu katta kontingentning har bir a'zosida nutq kompetensiyalarini shakllantirish muhim strategik vazifadir. Respublika miqyosida o'tkazilgan PISA (Xalqaro o'quvchilarning baholash dasturi) sinovlarining dastlabki natijalari shuni ko'rsatadiki, o'zbekistonlik o'quvchilarning o'qish savodxonligi bo'yicha o'rtacha balli xalqaro o'rtacha ko'rsatkichdan bir oz pastroq bo'lib, bu sohada izchil islohotlar va samarali metodologiyalarga ehtiyoj borligini ko'rsatadi [2]. Og'zaki nutqning rivojlanishi bolaning tafakkuri, mantiqiy fikrlash qobiliyati va hissiy intellektining shakllanishiga bevosita ta'sir qilsa, yozma nutqning mukammalligi axborotni qayta ishlash, fikrni izchil bayon etish va akademik muvaffaqiyatga erishishning asosiy omilidir. Bugungi globallashuv davrida axborot almashinuvi tezlashgan va raqamli texnologiyalar hayotimizning ajralmas qismiga aylangan sharoitda, o'quvchilarda yuqori darajadagi kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish nihoyatda dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 12-fevraldagi "Ta'lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-4993-son qarorida [3] boshlang'ich sinf o'quvchilarida o'qish, yozish va og'zaki nutq madaniyatini yuksaltirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Hozirda ta'lim amaliyotida nutq rivojlanishi bo'yicha umumiy dasturlar mavjud bo'lsa-da, ularni har bir o'quvchining individual xususiyatlari va zamonaviy talablarga mos ravishda optimallashtirish, xususan, interfaol metodlar va innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etish orqali nutqni rivojlantirishda ayrim kamchiliklar kuzatilmoqda. Masalan, ba'zi maktablarda og'zaki nutq ko'nikmalarini shakllantirishda dialogni, muhokamalarni va ijodiy hikoya qilishni rag'batlantirish yetarli darajada emas, yozma nutqda esa matn tuzish, xulosa chiqarish va ijodiy yondashuvni rivojlantirishda bir xil andozalardan foydalanish ...