KURS ISHI

KIRISH Boshlang‘ich sinf ona tili darslariga qo‘yiladigan talablar nafaqat ta’lim tizimining asosini tashkil etadi, balki yosh avlodning intellektual salohiyatini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-sentabrdagi "O‘zbekiston Respublikasida ta’lim, fan va innovatsiyalarni rivojlantirishga oid davlat siyosatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PF-6079-son Farmoniga ko‘ra, umumta’lim maktablarida o‘quv jarayonining sifatini tubdan oshirish, jumladan, ona tili ta’limini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish ustuvor vazifa etib belgilangan [1]. O‘zbekistonda boshlang‘ich ta’lim yoshidagi bolalar soni 2023-yilda 2,5 milliondan oshgan bo‘lib, ularning savodxonlik darajasi mamlakatning kelajakdagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi [2]. PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) xalqaro tadqiqotlari natijalariga ko‘ra, 2021-yilda o‘zbekistonlik to‘rtinchi sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligi bo‘yicha o‘rtacha balli 500 ballik shkala bo‘yicha 475 ballni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan pastroqdir [3]. Mazkur holat ona tili ta’limiga qo‘yiladigan talablarni qayta ko‘rib chiqish va optimallashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Bugungi kunda boshlang‘ich sinf ona tili darslariga qo‘yiladigan talablar Davlat ta’lim standarti (DTS) asosida belgilangan bo‘lsa-da, ularning amaliyotda to‘liq va samarali tatbiq etilishi borasida bir qator muammolar mavjud. Xususan, o‘quvchilarning funksional savodxonligini rivojlantirish, tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish va nutq madaniyatini oshirish masalalari yetarli darajada e’tiborga olinmayapti [4]. Kompetensiyaviy yondashuvni ta’lim jarayoniga integratsiya qilishdagi qiyinchiliklar, o‘qituvchilarning kasbiy malakasini oshirishga oid uzluksiz tizimning samaradorligini oshirish zarurati ham dolzarb masalalardandir. Ona tili darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar va axborot-kommunikatsiya vositalaridan foydalanish darajasi pastligi, shu bilan birga, o‘quv adabiyotlarining mazmun va metodik jihatdan qayta ko‘rib chiqishga ehtiyoj borligi kuzatilmoqda [5]. Ushbu muammolar majmuasi ushbu kurs ishining dolzarbligini belgilaydi va boshlang‘ich sinf ona tili ta’limiga qo‘yiladigan talablarni har tomonlama tahlil qilib, ularni optimallashtir ...