KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda ta’lim tizimida shaxsning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlarga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. O‘zbekistonda 2023-yil yakunlariga ko‘ra, umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinflarida tahsil olayotgan o‘quvchilar soni qariyb 3.5 million nafardan oshgan bo‘lib [1], bu yoshdagi bolalarda ijodkorlikni shakllantirish bo‘lajak intellektual salohiyatni rivojlantirishning muhim omilidir. Ta’lim sifatini oshirishga yo‘naltirilgan davlat dasturlari va loyihalarga ajratilgan mablag‘lar hajmi 2022-yildagi 5.6 trillion so‘mdan 2024-yilda 7.8 trillion so‘mga yetishi kutilmoqda [2]. Biroq, an’anaviy o‘qitish metodologiyalari ko‘pincha ijodiy fikrlashni rag‘batlantirishda yetarli darajada samarador emasligi, o‘quvchilarda shablon asosida fikrlash tendensiyasini kuchaytirishi kuzatilmoqda. Ayniqsa, san’at va musiqa darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashga bo‘lgan ehtiyoj keskin ortmoqda, chunki bu sohalar bolalarning estetik didi va ijodiy tasavvurini rivojlantirishda beqiyos ahamiyatga ega. Mavzuning dolzarbligi shundaki, globallashuv va texnologik taraqqiyot sharoitida shaxsdan nostandart fikrlash, muammolarni ijodiy hal etish va yangi g‘oyalarni yaratish qobiliyati talab etiladi. Boshlang‘ich sinf davri bolaning shaxs sifatida shakllanishining muhim bosqichi bo‘lib, aynan shu yoshda ijodkorlik asoslarini mustahkam o‘rnatish kelajakda uning muvaffaqiyatli faoliyati uchun zamin yaratadi. Amaldagi musiqa ta’limi dasturlarida folklor qo‘shiqlaridan foydalanishda tizimli yondashuvning yetishmasligi, ularni faqatgina madaniy merosning bir qismi sifatida o‘rganish bilan cheklanishi, ularning ijodkorlikni rivojlantirishdagi ulkan potentsialini to‘liq ochib bera olmayapti. Bu esa o‘quvchilarda milliy qadriyatlarga bo‘lgan qiziqishni susaytirishi, ularning musiqiy savodxonligi va ijodiy tasavvurini cheklab qo‘yishi mumkin. Shu sababli, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida folklor qo‘shiqlari orqali ijodkorlik qobiliyatini shakllantirishning ilmiy-metodik asoslarini ishlab chiqish va amaliy mexanizmlarini joriy etish ta’lim tizimi oldida turgan dolzarb vazifalardan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida ijodkorlikni rivojlantirish masalalari psixologiya, pedagogika va san’atshunoslik sohalarida keng tadqiq qilingan. Masalan, J.P. Guilford (1950) ijodkorlikni ...