KURS ISHI

KIRISH Boshlang‘ich ta'lim tizimi har bir shaxsning kelajakdagi ijtimoiy va akademik muvaffaqiyatining poydevorini tashkil etadi. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida mamlakatimizda 6.5 milliondan ortiq o‘quvchi boshlang‘ich sinflarda ta'lim olgan bo‘lib, bu umumiy o‘quvchilar sonining qariyb 55% ini tashkil etadi [1]. Ushbu davrda bolalarning nafaqat bilim olishlari, balki ijtimoiy ko‘nikmalarni egallashlari, shaxs sifatida shakllanishlari ham muhim ahamiyat kasb etadi. Sinf jamoasi – o‘quvchilarning umumiy maqsadlar, qadriyatlar va o‘zaro bog‘liqlik asosida birlashgan, hamkorlikda faoliyat olib boruvchi kichik ijtimoiy guruhidir. Sinf jamoasining samarali shakllantirilishi o‘quvchilar o‘rtasida o‘zaro hurmat, yordam, mas’uliyat va intizom tuyg‘ularini rivojlantirib, ularning akademik ko‘rsatkichlarini o‘rtacha 15-20% ga oshirishga xizmat qiladi [2]. Bu esa ta'lim sifatini yaxshilashda, zo‘ravonlik va buzg‘unchilik holatlarini 10% ga kamaytirishda, shuningdek, maktabga moslashish jarayonini tezlashtirishda fundamental omil bo‘lib xizmat qiladi. Bugungi kunda boshlang‘ich sinflarda sinf jamoasini shakllantirish va boshqarish masalasi yangi pedagogik yondashuvlar va zamonaviy ta'lim texnologiyalari sharoitida yanada dolzarb tus olmoqda. Ko‘pgina maktablarda o‘qituvchilar ushbu jarayonni tashkil etishda metodik qo‘llanmalar va amaliy ko‘nikmalar yetishmasligi sababli qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar. Xususan, O‘zbekiston maktablarida o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijalariga ko‘ra, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining 30% dan ortig‘i sinfda ijtimoiy-psixologik muhitni to‘g‘ri shakllantirishda qiyinchiliklarga duch kelishlarini, 25% i esa o‘quvchilar o‘rtasidagi nizolarni hal etishda samarali usullarni bilmasliklarini ta'kidlaganlar [3]. Bu esa jamoa shakllantirish bo‘yicha aniq metodologiya, amaliy tavsiyalar va boshqaruv mexanizmlariga bo‘lgan ehtiyojni yuzaga keltiradi. Ushbu muammo bolalarning ijtimoiy moslashuvi, shaxsiy rivojlanishi va o‘quv jarayonining samaradorligiga bevosita ta'sir ko‘rsatadi. Boshlang‘ich sinflarda sinf jamoasini shakllantirish va boshqarish muammosi xorijiy va mahalliy pedagogikada uzoq yillardan buyon o‘rganib kelinayotgan masalalardan biridir. Jahon miqyosida, amerikalik psixolog Kurt Levin (1939) guruh dinamikasi nazariyasini ishlab chiqib, ijtimoiy guruhlarning tuzilishi v ...