KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda boshlang'ich sinflarda ta'lim-tarbiya jarayonining samaradorligi so'nggi yillarda davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biriga aylandi. Xususan, 2023-yilda maktabgacha va maktab ta'limi tizimini takomillashtirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 18% ga oshib, 1,5 trln so'mga yetdi [1]. Boshlang'ich sinf o'quvchilarining intellektual salohiyatini oshirishga yo'naltirilgan loyihalar doirasida 2024-yilning birinchi choragida qo'shimcha o'quv dasturlari va metodik qo'llanmalar ishlab chiqish uchun qariyb 30 mlrd so'm mablag' ajratildi [2]. Bu ko'rsatkichlar mamlakatimizda yosh avlodning har tomonlama rivojlanishiga berilayotgan e'tiborning amaliy ifodasidir. Biroq, boshlang'ich sinf o'quvchilarining umumiy tarbiyaviy ko'rsatkichlari, xususan, ijtimoiy-hissiy rivojlanish darajasi bo'yicha mintaqaviy farqlar mavjud bo'lib, ayrim hududlarda bu ko'rsatkichlar respublika o'rtachasidan 10-15% ga past bo'lib qolmoqda [3]. Shuningdek, o'qituvchilarning pedagogik texnologiyalardan foydalanish darajasi bo'yicha 2023-yilgi monitoring natijalariga ko'ra, ularning 40% dan ortig'i zamonaviy interaktiv usullarni yetarlicha qo'llamaydi [4]. Bugungi kunda global jamiyatda shaxsning nafaqat intellektual, balki axloqiy, ijtimoiy va hissiy jihatdan yetuk bo'lib shakllanishi birinchi darajali vazifadir. Boshlang'ich sinflar esa bolaning shaxsiyati poydevori quriladigan eng muhim davr hisoblanadi. Shu sababli, tarbiya jarayonining mohiyati va mazmunini chuqur o'rganish, uning samaradorligini oshirish mexanizmlarini izlash dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, tez o'zgaruvchan axborot muhiti, raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida bolalarda tanqidiy fikrlash, o'z-o'zini boshqarish, empatik munosabatda bo'lish kabi ko'nikmalarni shakllantirish muhim muammo bo'lib qolmoqda. Mavjud ta'lim tizimida tarbiya jarayonining nazariy va amaliy jihatlarini integratsiyalashda, o'qituvchilarning kasbiy kompetentligini oshirishda, shuningdek, ota-onalar va jamoatchilikni ushbu jarayonga keng jalb etishda hanuzgacha hal etilmagan qator muammolar mavjud. Bu esa kompleks tadqiqotlar o'tkazishni va yangi yondashuvlarni ishlab chiqishni taqozo etadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda ko'plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Jean Piaget (1936) bolalarning kognitiv rivojlanish nazariyasini ishlab chiqib, ...