KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida kichik biznes subyektlarining umumiy soni 2023-yil yakuni bo‘yicha 575 mingdan oshgan bo‘lib, bu umumiy korxonalar sonining 87,5% ni tashkil etadi va yalpi ichki mahsulotning (YIM) 55% ga yaqinini shakllantirmoqda [1]. Bu ko‘rsatkichlar iqtisodiyotda boshqaruv qarorlarining sifatiga bog‘liq bo‘lgan yuqori salohiyat mavjudligini ko‘rsatadi. Investitsiya loyihalarining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi ko‘p jihatdan boshqaruv qarorlarini qabul qilishning samaradorligiga bog‘liqdir; masalan, so‘nggi yillarda O‘zbekistonga yo‘naltirilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 10 milliard AQSH dollaridan oshdi [2], ammo bu mablag‘larning qanchalik samarali ishlatilishi, shuningdek, loyihalarning rentabelligi to‘g‘ri boshqaruv qarorlari bilan belgilanadi. Global miqyosda korporativ boshqaruv qarorlari bozorining hajmi 2023-yilda 10 milliard AQSH dollaridan oshgan va 2028-yilga borib yillik o‘rtacha 9,5% o‘sishi kutilmoqda [3], bu esa boshqaruv qarorlarini boshqarish texnologiyalariga bo‘lgan talabning ortib borayotganini tasdiqlaydi. Hozirgi murakkab va o‘zgaruvchan iqtisodiy sharoitlarda tashkilotlarning raqobatbardoshligini ta’minlashda boshqaruv qarorlarini asoslash, qabul qilish va tashkil etish jarayonlarining tahlili hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Ko‘pgina korxonalar axborotni samarali qayta ishlash, risklarni oldindan baholash va cheklangan resurslarni oqilona taqsimlashda jiddiy qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Natijada, strategik xatolar, moliyaviy yo‘qotishlar va bozor ulushining kamayishi kabi salbiy oqibatlar kuzatilishi mumkin. Mavjud adabiyotlarda nazariy yondashuvlar keng yoritilgan bo‘lsa-da, ularni O‘zbekiston sharoitlariga moslashtirish va mahalliy biznes amaliyotidagi muammolarni hal etishga qaratilgan kompleks yechimlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ayniqsa, moliyaviy asoslash mexanizmlari, risklarni boshqarish strategiyalari va zamonaviy BI (Business Intelligence) tizimlarini qaror qabul qilish jarayonlariga integratsiya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar yetishmaydi. Boshqaruv qarorlarini boshqarish masalasi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Herbert Simon (1955) cheklangan ratsionallik konsepsiyasini ishlab chiqib, insonning axborotni qayta ishlash qobiliyati va vaqt cheklovlari qaror qabul qilishdagi ratsionallikni cheklashini ko‘rsatgan [5]. Henry Mintzberg ( ...