KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining 2023-yilgi yalpi ichki mahsulotida sanoatning ulushi 26,4% ni tashkil etdi, bu esa iqtisodiyotda ishlab chiqarish va boshqaruv samaradorligining muhimligini ko‘rsatadi [1]. Neft va gaz sanoati esa mamlakat iqtisodiyotining asosiy drayverlaridan biri bo‘lib, 2022-yilda ushbu sohadagi yirik korxonalarning umumiy sof foydasi 15 trln so‘mdan oshgan [2]. Biroq, global raqobatning kuchayishi, texnologik taraqqiyotning jadallashuvi va energiya bozorlaridagi o‘zgaruvchanlik sharoitida boshqaruv tashkiliy tuzilmalarining moslashuvchanligi va qaror qabul qilish tizimlarining tezkorligi korxonalar barqarorligi va raqobatbardoshligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Samarali boshqaruv, ayniqsa, Uzbekneftegaz kabi yirik va murakkab tuzilmaga ega kompaniyalar uchun doimiy rivojlanish va operatsion samaradorlikni oshirishning asosiy omilidir. Bugungi kunda tashkilotlar o‘z oldida turgan murakkab muammolarni hal qilish va bozor talablariga tezkor javob berish uchun an’anaviy ierarxik boshqaruv modellarini qayta ko‘rib chiqish zaruratiga duch kelmoqda. Jahon iqtisodiyotidagi beqarorlik, innovatsiyalarning tezkorligi va xodimlarga bo‘lgan talablarning o‘zgarishi sharoitida boshqaruv samaradorligini oshirish, qaror qabul qilish jarayonlarini optimallashtirish va adaptiv tashkiliy tuzilmalarni yaratish dolzarb masalalardan biridir. An’anaviy boshqaruv tizimlarining sekinligi va moslashuvchanlikning yetishmasligi ko‘pincha korxonalarning bozor imkoniyatlaridan to‘liq foydalana olmasligiga, operatsion xarajatlarning ortishiga va xodimlarning motivatsiyasining pasayishiga olib keladi. Ushbu muammolarni hal etish, samarali tashkiliy tuzilmalarni loyihalashtirish va qaror qabul qilish tizimlarini takomillashtirish orqali korxonalarning strategik maqsadlariga erishish va uzoq muddatli barqaror rivojlanishini ta’minlash bugungi kunning asosiy vazifalaridan hisoblanadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi. Tashkiliy tuzilma va qaror qabul qilish jarayonlari bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab fundamental tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, Genri Mintsberg (Henry Mintzberg, 1979) o‘zining “Tashkilotlar tuzilishi: Besh konfiguratsiya” asarida tashkiliy tuzilmalarning beshta asosiy turini aniqlab, ularning xususiyatlari va samaradorligiga ta’sir etuvchi omillarni tahlil qilgan [3]. Alfred Chandler (Alfred Chandler, 1962) o‘zining “Strategiy ...