KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'kidlashicha, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YIM) 6 foizga o'sdi, bu esa iqtisodiy rivojlanishning barqarorligidan dalolat beradi [1]. Ushbu o'sishning asosiy drayveri sifatida bozor iqtisodiyoti tamoyillarining izchil joriy etilishi va xususiy sektorning faolligi qayd etildi [2]. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 60,3 milliard dollarni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 15,9 foizga oshdi [3]. Bu ko'rsatkich global iqtisodiyotga integratsiyalashuv va milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish borasidagi sa'y-harakatlarning natijasidir. Investitsiyalarning faollashuvi ham bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiy o'sishning muhim omili bo'lib xizmat qiladi; 2023-yilda O'zbekiston iqtisodiyotiga jalb qilingan to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard dollarga yetdi [4]. Bu raqamlar bozor iqtisodiyotining mamlakatimiz iqtisodiy rivojlanishidagi fundamental rolini va uning kelajakdagi salohiyatini yaqqol ko'rsatib turadi. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, global yalpi ichki mahsulot (YIM) 2023-yilda 3,0 foizga o'sgan bo'lib, bozor iqtisodiyotiga asoslangan davlatlar bu o'sishga sezilarli hissa qo'shgan [5]. Bozor iqtisodiyoti, uning shakllanishi va rivojlanish shart-sharoitlarini o'rganish bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir. Global iqtisodiyotdagi beqarorlik, savdo urushlari, texnologik inqiloblar va pandemiyalar kabi omillar iqtisodiy tizimlarning moslashuvchanligini talab qilmoqda. O'zbekistonda esa, bozor islohotlari natijasida yuzaga kelayotgan yangi iqtisodiy munosabatlar, xususiylashtirish jarayonlari va erkin raqobatning rivojlanishi yangi muammolarni keltirib chiqarmoqda [6]. Masalan, institutsional islohotlar qanchalik samarali amalga oshirilmoqda, raqobat muhitini yaxshilashda qanday to'siqlar mavjud, kichik va o'rta biznesni qo'llab-quvvatlash mexanizmlari qanchalik samara bermoqda kabi savollar javob talab etadi [7]. Shu bilan birga, innovatsion iqtisodiyotga o'tish, raqamli texnologiyalarni joriy etish va yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish orqali milliy iqtisodiyotning global zanjirdagi o'rnini mustahkamlash muhim vazifadir [8]. Bozor iqtisodiyotining nazariy asoslarini chuqur tahlil qilish, uning tarixiy evolyutsiyasini o'rganish va O'zbekiston sharoitlarida qo'llash imkoniyatlarini baholash kel ...