KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida adabiyotshunoslik, xususan, jahon adabiyoti boʻyicha tadqiqotlar soʻnggi besh yilda sezilarli darajada oʻsgan boʻlib, bu boradagi ilmiy nashrlar soni 2019-yildagi 150 tadan 2023-yilda 280 taga yetgan [1]. Gʻarb adabiyoti boʻyicha oʻtkazilgan konferensiyalar va seminarlar soni ham 2020-yildan beri har yili oʻrtacha 12% ga oshgan [2]. Xalqaro ilmiy hamkorlik doirasida esa Britaniya adabiyotini oʻrganishga qaratilgan qoʻshma loyihalar soni 2021-yildagi 3 tadan 2023-yilda 7 taga koʻpaygan [3]. Bu koʻrsatkichlar mamlakatimizda adabiyotshunoslik, ayniqsa, jahon adabiy merosini chuqur oʻrganishga boʻlgan ehtiyojning oshib borayotganini koʻrsatadi. Ushbu tendensiya globallashuv sharoitida madaniy xilma-xillikni anglash va boshqa xalqlar adabiyoti orqali universal qadriyatlarni tushunish muhimligini taʼkidlaydi. Bugungi kunda jahonda ijtimoiy tengsizlik, kambagʻallik va taʼlim imkoniyatlarining cheklanganligi kabi global muammolar dolzarbligini saqlab qolmoqda, bu esa 2023-yil maʼlumotlariga koʻra, dunyo aholisining qariyb 9.2 foizi ekstremal kambagʻallikda yashayotganligini koʻrsatadi [4]. Bunday sharoitda, Britaniya viktorian davri adabiyotida ijtimoiy muammolarning aks ettirilishi, ayniqsa Charles Dickens asarlari misolida, zamonaviy jamiyat uchun muhim saboqlar beradi. Adabiyotning ijtimoiy funksiyasi har doim ham jamiyatning eng ogʻriqli nuqtalarini aks ettirish, ularni tahlil qilish va yechimlar taklif qilishdan iborat boʻlgan. Biroq, zamonaviy tadqiqotlarda viktorian davri adabiyotining bugungi kun ijtimoiy muammolariga qanchalik bogʻliqligi va undan olinadigan xulosalarning amaliy qoʻllanilishi yetarlicha oʻrganilmagan. Ayniqsa, Charles Dickensning ijtimoiy adolatsizlikka qarshi kurashi va uning asarlaridagi bolalar taqdiri, taʼlim tizimi va jinoyatchilik mavzusining chuqur falsafiy-sotsiologik tahlili hali ham oʻz yechimini kutayotgan masalalar sirasiga kiradi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi jahon adabiyotshunosligida Charles Dickens ijodiga bagʻishlangan koʻplab tadqiqotlar mavjudligini koʻrsatadi. Misol uchun, George Orwell (1939) oʻzining "Dickens, Dali and Others" nomli esselarida Dickensni nafaqat buyuk yozuvchi, balki ijtimoiy tanqidchi sifatida baholab, uning asarlaridagi siyosiy va ijtimoiy gʻoyalarni tahlil qilgan [5]. Edgar Johnson (1952) "Charles Dickens: His Tragedy and Triumph" nomli fundamental biografiya ...