KURS ISHI

KIRISH Favqulodda vaziyatlar, ayniqsa radiatsion va kimyoviy xavflar bilan bog'liq bo'lgan holatlar, XXI asrda global miqyosda insoniyat xavfsizligiga jiddiy tahdid solmoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar oqibatida global iqtisodiyotga yetkazilgan zarar 120 milliard dollardan oshgan [1]. O'zbekistonda esa, Favqulodda vaziyatlar vazirligi (FVV) ma'lumotlariga ko'ra, oxirgi besh yilda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar soni o'rtacha yillik 7% ga oshgan, bu holatlarning 15% ga yaqini kimyoviy va radiatsion xavflar bilan bog'liq bo'lgan [2]. Xususan, 2023-yil davomida sanoat ob'ektlarida sodir bo'lgan 42 ta favqulodda hodisaning 8 tasi kimyoviy moddalar bilan bog'liq bo'lganligi qayd etilgan [2]. Bu raqamlar nafaqat moddiy yo'qotishlar, balki inson salomatligi va atrof-muhit uchun yuzaga keladigan xavflarning ham o'sib borayotganini ko'rsatadi, bu esa aholi xavfsizligini ta'minlashda fundamental bilim va ko'nikmalarni shakllantirish zarurligini taqozo etadi. Ushbu kurs ishi mazkur muammolarning oldini olish va ularni samarali boshqarishda muhim rol o'ynaydigan "CHQBT rahbari tomonidan Radiatsion (nurlanishni aniqlovchi) va kimyoviy razvedka (qidiruv) hamda dozimetrik (radiaktiv nurlanish darajasini o'lchash) nazorat qilish asbob-uskunalari bilan ishlash mavzusida mashg'ulotlarni tashkillashtirish va o'tkazish uslubiyoti" mavzusining dolzarbligini belgilaydi. Bugungi kunda, O'zbekistonning sanoatlashuvi va infratuzilmasining rivojlanishi sharoitida kimyoviy xavfli ob'ektlar soni ortib bormoqda, bu esa aholini, ayniqsa yoshlarni favqulodda vaziyatlarga tayyorlashni ustuvor vazifaga aylantirmoqda. CHQBT darslari doirasida o'quvchilarga ushbu yo'nalishdagi amaliy ko'nikmalarni singdirish, ularni radiatsion va kimyoviy xavfsizlik masalalariga bevosita jalb qilish orqali, mamlakat mudofaa salohiyatini mustahkamlash va favqulodda vaziyatlarda aholining o'zini o'zi himoya qilish qobiliyatini oshirishga xizmat qiladi. Mavjud o'quv dasturlarida radiatsion va kimyoviy razvedka bo'yicha amaliy mashg'ulotlarga ajratilgan vaqt va resurslar yetarli emasligi, shuningdek, zamonaviy asbob-uskunalar bilan ishlash bo'yicha uslubiy qo'llanmalarning cheklanganligi bu mavzuni yanada muhimroq qiladi va hal etilishi lozim bo'lgan jiddiy muammo sifatida namoyon bo'ladi. Radiatsion va kimyoviy xavf ...