KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida jinoyatchilikka qarshi kurash tizimining samaradorligini oshirish masalasi doimiy ravishda davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biri bo'lib kelmoqda. O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda jinoyatlarning umumiy soni 2022-yilga nisbatan 4,7% ga kamayganiga qaramay, og'ir va o'ta og'ir jinoyatlarning ayrim turlari bo'yicha barqarorlikni ta'minlash muhim vazifa bo'lib qolmoqda [1]. Xususan, 2023-yilda aniqlangan kibertashishlar soni 2022-yilga nisbatan 15% ga oshgan [1]. Bu esa jinoyatlarni fosh etish va tergov qilish jarayonlarida zamonaviy texnologiyalarni, ayniqsa Sun’iy intellekt (SI) va Big Data algoritmlarini qo'llash zaruratini yanada kuchaytiradi. Jahon miqyosida jinoyat tergovi sohasida SI va Big Data bozorining hajmi 2023-yilda 4,2 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2028-yilga borib yillik o'rtacha 20,5% o'sish bilan 10,7 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu tendensiya tergov jarayonlarining optimallashtirilishi, dalillarni tahlil qilishning tezkorligi va tergov sifati oshishiga olib keladi, shu bilan birga huquqbuzarliklarni tez va samarali aniqlashga xizmat qiladi. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi, shu bilan birga, dastlabki tergovni tamomlash bosqichida yuzaga kelayotgan murakkabliklar va axborot yuklamasi bilan belgilanadi. Zamonaviy jinoyatchilikning transchegaraviy va yuqori texnologiyali xususiyatlari tergov organlaridan an'anaviy usullardan tashqari yangicha yondashuvlarni talab qiladi. Hozirgi kunda tergov organlari tomonidan to'planayotgan ma'lumotlarning ulkan hajmi (Big Data) ularni inson resurslari yordamida to'liq tahlil qilish imkoniyatini cheklaydi, bu esa tergov muddatlarining uzayishiga va ayrim hollarda tergov sifati pasayishiga olib keladi. O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda tergov organlariga kelib tushgan axborot hajmi avvalgi yilga nisbatan 18% ga oshgan [3]. Bu, shuningdek, jinoyat ishlari bo'yicha dalillar bazasini shakllantirishda, xususan, turli manbalardan olingan elektron dalillarni tizimlashtirish va tahlil qilishda SI va Big Data texnologiyalaridan foydalanish bo'yicha mavjud bo'shliqlarni to'ldirish zaruratini ko'rsatadi. Ushbu texnologiyalarni joriy etish orqali jinoyat ishi materiallarini qayta ishlash tezligi 30-40% ga oshirilishi va inson omili bilan bog'liq xatola ...