KURS ISHI

KIRISH Dasturlash jarayonida xatoliklarni tahlil qilishni o'rgatish mavzusi bugungi kunda AKT sohasi rivojlanishi sharoitida alohida dolzarblikka ega. Global miqyosda dasturiy ta'minot bozorining hajmi 2023-yilda 682,7 milliard AQSh dollarini tashkil etgan [1], bu sohada dasturlash xatolari tufayli yuzaga keladigan moliyaviy yo'qotishlar esa yiliga 2 trilllion AQSh dollaridan ortiqni tashkil etmoqda [2]. O'zbekistonda ham axborot texnologiyalari sohasi jadal rivojlanmoqda; Masalan, 2023-yilda O'zbekistonning IT xizmatlari eksporti hajmi 340 million AQSh dollariga yetdi, bu 2022-yilga nisbatan 2,5 barobar o'sishni ko'rsatadi [3]. Biroq, mahalliy dasturchilar tomonidan yaratilgan dasturiy mahsulotlarda xatoliklar sonining yuqoriligi loyiha byudjetining o'rtacha 15-20% gacha oshishiga va loyiha muddatlarining kechikishiga olib kelmoqda [4]. Bu esa, mamlakatimizning global raqobatbardoshligini pasaytirib, xalqaro bozorlarda IT mahsulotlarimizga bo'lgan ishonchni susaytiradi. Shu sababli, dasturlash jarayonida xatoliklarni samarali tahlil qilish va bartaraf etish ko'nikmalarini egallash nafaqat alohida dasturchilar, balki butun IT sektori uchun fundamental ahamiyat kasb etadi. Ushbu ko'nikmalarni egallash dasturiy ta'minot sifatini oshirish, ishlab chiqish xarajatlarini kamaytirish va loyihalarni o'z vaqtida yakunlashga xizmat qiladi. Mavzuning bugungi kundagi ahamiyati, ayniqsa, dasturiy ta'minotning tobora murakkablashib borayotgani, sun'iy intellekt va mashinani o'rganish texnologiyalarining keng qo'llanilishi fonida yanada ortmoqda. Bugungi kunda mavjud bo'lgan ko'plab ochiq kodli loyihalar va korporativ dasturiy ta'minot mahsulotlarida topilgan xavfsizlik zaifliklarining 70% dan ortig'i dasturlashdagi oddiy mantiqiy xatoliklar bilan bog'liq ekanligi aniqlangan [5]. O'zbekistonda dasturlash ta'limi tizimida xatoliklarni tahlil qilishga doir kompleks va tizimli yondashuvlarning yetishmasligi mazkur masalani yanada dolzarblashiradi. Ko'plab o'quv dasturlari sintaksis va algoritmik asoslarga ko'proq e'tibor qaratib, "debugging" va "error handling" kabi fundamental ko'nikmalarni yetarli darajada o'rgatmayapti. Natijada, yosh dasturchilar real loyihalarda xatoliklar yuzaga kelganda ularni mustaqil ravishda aniqlash va bartaraf etishda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar. Ushbu tadqiqot dasturlash jarayonida xatoliklarni tahlil qilishga o'rgatish metodikasini takom ...