KURS ISHI

KIRISH Davlat boshqaruvida din va ma’naviyatning uyg‘unligi bugungi globallashuv sharoitida yanada dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023 yil ma’lumotlariga ko‘ra, aholining 94% dan ortig‘i biron bir dinga e’tiqod qiladi, bu esa jamiyat hayotida diniy qadriyatlar va ma’naviy asoslarning ulkan ta’sirini ko‘rsatadi [1]. Xalqaro miqyosda ham dinning davlat boshqaruviga ta’siri yuqori baholanadi; Pew Research Center tadqiqotlariga ko‘ra, dunyo aholisining qariyb 84% diniy e’tiqodga ega bo‘lib, bu ko‘rsatkich davlat siyosatini shakllantirishda din omilining e’tibordan chetda qoldirib bo‘lmasligini tasdiqlaydi [2]. Bu holat, davlat boshqaruvida fuqarolarning diniy va ma’naviy ehtiyojlarini inobatga olish, ayni paytda dunyoviylik tamoyillariga rioya etgan holda barqaror rivojlanishni ta’minlash zaruratini keltirib chiqaradi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, zamonaviy jamiyatda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarning tushkunlikka uchrashi, diniy ekstremizm va terrorizm tahdidlarining kuchayishi bilan bog‘liqdir. So‘nggi besh yil ichida diniy ekstremistik tashkilotlarga a’zolikda gumon qilinib, hibsga olingan shaxslar sonining Markaziy Osiyo mintaqasida o‘rtacha 18% ga oshgani kuzatilmoqda [3]. Bunday sharoitda, davlat boshqaruvi tizimida din va ma’naviyatning sog‘lom tamoyillarini o‘rnatish, fuqarolarning ma’naviy immunitetini oshirish, bag‘rikenglik va tolerantlikni rivojlantirish orqali jamiyatni turli xil buzg‘unchi g‘oyalardan himoya qilish juda muhimdir. Shu bilan birga, fuqarolik jamiyatini shakllantirishda ma’naviy qadriyatlarning o‘rni, ularning demokratik jarayonlarga ta’siri va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashdagi ahamiyati chuqur tahlilni talab etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy ilmiy doiralarda keng muhokama qilingan. Xalqaro miqyosda Jurgen Habermas (1998) o‘z tadqiqotlarida dunyoviy jamiyatda dinning jamoatchilik maydonidagi rolini, uning ratsional munozaralardagi potentsialini nazariy jihatdan asoslab bergan. Jose Casanova (1994) dinning shaxsiy sohadan jamoatchilik sohasiga qaytish tendentsiyasini tahlil qilib, uni "dindan foydalanish" emas, balki "dinning qayta tiklanishi" deb baholagan. Charles Taylor (2007) esa "Sekulyar davr" asarida G‘arb jamiyatida dunyoviylikning turli shakllarini va dinning zamonaviy kontekstdagi transformatsiyasini chuqur o‘rgangan. Robert D. Putnam (2000) ...