KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda xorijiy tillarni o'qitish tizimini takomillashtirishga qaratilgan sa'y-harakatlar natijasida, so'nggi besh yilda ingliz tili o'qituvchilarining malakasini oshirish kurslarida ishtirok etgan pedagoglar soni 30% ga o'sgan bo'lsa-da [1], o'quvchilarning til ko'nikmalarini aniq va samarali diagnostik baholash mexanizmlari yetarli darajada rivojlanmagan. Xususan, 2023-yilgi ma'lumotlarga ko'ra, maktab bitiruvchilarining CEFR bo'yicha B2 darajasiga erishish ko'rsatkichi 15% ni tashkil etdi [2], bu esa o'quv jarayonining boshlang'ich bosqichlarida til ehtiyojlarini to'g'ri aniqlash muhimligini ko'rsatadi. Global miqyosda, til o'qitish sohasidagi diagnostik baholash materiallari bozori 2024-yilda 3.5 milliard dollarga yetishi va yillik o'sish sur'ati 8.2% ni tashkil etishi prognoz qilinmoqda [3], bu esa ushbu sohaga investitsiya kiritish va innovatsion yondashuvlarni joriy etish uchun ulkan imkoniyatlarni anglatadi. Mazkur tadqiqot mavzusi hozirgi kunda til ta'limining samaradorligini oshirish masalasi dolzarb ekanligi bilan bog'liq. An'anaviy baholash usullari ko'pincha o'quvchilarning til o'rganishdagi chuqur ehtiyojlarini, qiyinchiliklarini va kuchli tomonlarini aniqlashda sustkashlik qiladi. Natijada, o'quv dasturlari barcha o'quvchilarga bir xil yondashuvni qo'llaydi, bu esa individual yondashuvni cheklab, til o'rganish motivatsiyasini pasaytiradi va umumiy o'zlashtirish darajasiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Diagnostik baholash materiallarining yetishmasligi o'qituvchilarga o'quvchilarning aniq til muammolarini, masalan, grammatik tuzilmalarni tushunmaslik, lug'at boyligining cheklanganligi yoki talaffuzdagi xatoliklarni aniqlashga imkon bermaydi. Shuningdek, mavjud standart baholash tizimlari asosan summativ xarakterga ega bo'lib, ular o'quv jarayonida o'quvchiga tezkor va konstruktiv teskari aloqani taqdim etmaydi, bu esa ularning o'z-o'zini rivojlantirish imkoniyatlarini cheklaydi. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro miqyosda diagnostik baholash va til ehtiyojlari tahlili bo'yicha bir qator muhim tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, J.D. Brown (1995) o'zining "The Elements of Language Curriculum" asarida til ehtiyojlarini tahlil qilishning fundamental tamoyillarini bayon etib, aniq maqsadga yo'naltirilgan o'quv dasturlarini yaratishda diagnostik baholashning rolini asosladi [5]. L. Bachman va A. Palmer (1996) "Language Tes ...