KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda jahon farmatsevtika bozori hajmi 1,5 trillion dollardan oshib, yiliga oʻrtacha 4-5% ga oʻsmoqda [1]. Oʻzbekistonda esa ushbu koʻrsatkich yiliga 10-15% ga oʻsib, 2023-yilda 1,3 milliard dollardan oshdi [2]. Farmatsevtika sanoati, jumladan, dorixonalar faoliyati iqtisodiyotning strategik muhim tarmoqlaridan biri boʻlib, aholi salomatligini taʼminlashda, dori vositalariga boʻlgan talabni qondirishda hamda yangi ish oʻrinlarini yaratishda hal qiluvchi oʻrin tutadi. Ushbu sektorning jadal rivojlanayotgan sharoitida dorixona biznesining moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini chuqur tahlil qilish, uning samaradorligini oshirish yoʻllarini izlash, bozorning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda strategik qarorlar qabul qilish davr talabidir. Hozirgi kunda Oʻzbekistondagi dorixonalar faoliyatida baʼzi kamchiliklar, jumladan, narx siyosatining nomutanosibligi, sifat nazoratining yetarli emasligi, raqobatbardoshlikni oshirishdagi qiyinchiliklar hamda moliyaviy menejment tizimining takomillashtirilmaganligi kabi muammolar mavjud. Shu bois, dorixonalar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining tizimli tahlili, ularning natijadorligini baholash va samaradorlikni oshirish boʻyicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Dorixonalar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini tahlil qilish masalalari jahon va mahalliy iqtisodchilar hamda tadqiqotchilar tomonidan keng oʻrganilgan. Xususan, P. Drucker oʻzining menejment nazariyalarida korxona faoliyatining samaradorligini baholashda KPI (Key Performance Indicator) dan foydalanish muhimligini taʼkidlagan [3]. M. Porter 5 kuch modelini ishlab chiqib, bozor raqobatini tahlil qilishda va korxonaning raqobatbardoshligini baholashda uning ahamiyatini koʻrsatib bergan [4]. J. M. Keynesning makroiqtisodiy nazariyalari va A. Marshallning mikroiqtisodiy yondashuvlari korxona faoliyatini makro va mikro darajada tahlil qilish uchun nazariy asoslarni yaratgan. G. G. Grem R.K. (2019) oʻz tadqiqotida dorixona biznesida SWOT tahlili (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) ning strategik ahamiyatini va uning natijasida aniqlangan omillarni biznesni rivojlantirishga tatbiq etish mexanizmlarini ishlab chiqqan [5]. L. J. Gitman (2020) esa korporativ moliya asoslarini oʻrganar ekan, kompaniya moliyaviy holatini baholashda likvidlik, rentabellik va kapitallar aylanishi koʻrsatkichlarining ahamiyatini ...