KURS ISHI

KIRISH Dronlardan foydalanishda xavfsizlikni ta’minlashning huquqiy asoslari dolzarb mavzu bo‘lib, bugungi kunda dunyo miqyosida uchuvchisiz uchish apparatlari (UUVA) bozorining eksponensial o‘sishi bilan bevosita bog‘liq. Global dron bozorining hajmi 2023-yilda 30 milliard dollardan oshgani va 2030-yilga borib 120 milliard dollarga yetishi prognoz qilinayotgani [1] mazkur texnologiyaning iqtisodiyotning turli sohalariga chuqur kirib borayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekiston Respublikasida ham dron texnologiyalariga qiziqish ortib bormoqda; Davlat statistika qo‘mitasi (2023) ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda dronlardan qishloq xo‘jaligi, qurilish, infratuzilmani monitoring qilish va xavfsizlikni ta’minlashda foydalanish hajmi so‘nggi uch yilda o‘rtacha 35% ga o‘sgan [2]. Bu o‘sish samaradorlikni oshirish, xarajatlarni kamaytirish va inson omili bilan bog‘liq xavflarni minimallashtirish imkoniyatini taqdim etsa-da, shu bilan birga, fuqarolik havo hududi xavfsizligi, kiberxavfsizlik tahdidlari, shaxsiy daxlsizlikning buzilishi va ma’lumotlar xavfsizligi kabi jiddiy muammolarni ham yuzaga keltiradi. Shuning uchun, dronlardan xavfsiz va samarali foydalanishni ta’minlash uchun huquqiy tartibga solishning mustahkam va har tomonlama asoslarini yaratish masalasi bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi dron texnologiyalarining rivojlanish sur’atlari mavjud huquqiy normalardan o‘zib ketayotganligi bilan izohlanadi. An’anaviy aviatsiya qonunlari ko‘pincha UUVA’larning o‘ziga xos xususiyatlari va ularning yaratadigan yangi xavflarini to‘liq qamrab ololmaydi. Xususan, dronlarning kiberhujumlarga moyilligi, ma’lumotlarni ruxsatsiz yig‘ish imkoniyati, shuningdek, ularning noqonuniy maqsadlarda ishlatilishi kabi holatlar jamoat xavfsizligi va milliy manfaatlar uchun sezilarli tahdid soladi. Hozirda O‘zbekistonda dronlardan foydalanishni tartibga soluvchi qonunchilikda ayrim bo‘shliqlar mavjud bo‘lib, ularning bir qator masalalari aniq tartibga solinmagan. Bu esa, o‘z navbatida, operatorlar uchun noaniqliklarni, huquqni qo‘llash amaliyotida qiyinchiliklarni va potensial xavflarni keltirib chiqaradi. Shaxsiy daxlsizlikni ta’minlash, kiberhujumlardan himoya qilish, fuqarolik javobgarligi va xalqaro hamkorlik standartlarini joriy etish kabi yo‘nalishlarda huquqiy asoslarni takomillashtirish zarurati shuni taqozo etadiki, ushbu kurs ...