KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil ma'lumotlariga ko'ra, aholining turli axborot manbalariga bo'lgan ishonchi darajasi 65% dan ortiqni tashkil etgan holda [1], dunyoqarash shakllanishining murakkab mexanizmlari jamiyat barqarorligi va rivojlanishi uchun muhim omil bo'lib qolmoqda. Global miqyosda esa, UNESCO ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda turli madaniyatlarning o'zaro ta'siri natijasida yuzaga keladigan dunyoqarash transformatsiyalari global siyosiy va iqtisodiy jarayonlarga ta'siri 30% ga yetgan [2]. Xususan, yosh avlodning axborot oqimlari ta'sirida shakllanadigan qadriyatlari va e'tiqodlari tizimi, ijtimoiy xulq-atvoriga bevosita ta'sir ko'rsatib, 2023-yilda yoshlar orasida ijtimoiy tarmoqlardan axborot olish darajasi 80% dan oshganligi kuzatilgan [3]. Bu esa, dunyoqarashning nafaqat shaxsiy, balki ijtimoiy va davlat miqyosidagi strategik ahamiyatini yanada oshiradi. Ushbu tadqiqotda dunyoqarashning nazariy asoslarini, tuzilishini va funksional xususiyatlarini chuqur o'rganish orqali, uning zamonaviy jamiyatdagi rolini aniqlash va optimallashtirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish maqsad qilingan. Dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari mavzusi, globallashuv jarayonlari tezlashgan bir davrda yanada dolzarblik kasb etmoqda. Axborotning cheksiz oqimi, turli madaniyatlarning o'zaro ta'siri va texnologik inqiloblar shaxs va jamiyat dunyoqarashiga misli ko'rilmagan ta'sir ko'rsatmoqda. Bu esa, milliy o'ziga xoslikni saqlab qolish, qadriyatlar tizimini mustahkamlash va yosh avlodni to'g'ri yo'naltirish kabi bir qator hal etilmagan muammolarni keltirib chiqaradi. Xususan, O'zbekiston sharoitida milliy va diniy qadriyatlar bilan zamonaviy g'arb madaniyati ta'siridagi o'zgarishlar o'rtasida muvozanatni topish zarurati yaqqol ko'zga tashlanmoqda. Mavjud ijtimoiy so'rovnomalarga ko'ra, 2023-yilda aholining 45% i milliy qadriyatlarning susayib borayotganidan xavotir bildirgan [5]. Shu bois, dunyoqarashning chuqur nazariy tahlili, uning komponentlarini aniqlash va jamiyatga ta'sirini o'rganish orqali, zamonaviy chaqiriqlarga munosib javob bera oladigan, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni o'zida mujassam etgan barqaror dunyoqarash modelini shakllantirish muhim strategik vazifadir. Dunyoqarash muammosi falsafa, sotsiologiya, psixologiya va madaniyatshunoslik kabi ko'plab fan sohalarida keng o'rganilgan. Jahon miq ...