KURS ISHI

KIRISH Jahon turizm tashkiloti (UNWTO) maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda global barqaror turizm bozori hajmi 460 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, bu 2030-yilga borib yillik oʻrtacha 12.5% o‘sish bilan 1 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu oʻsish, asosan, ekologik ongning kuchayishi va sayyohlarning masʼuliyatli sayohatlarga boʻlgan talabining ortishi bilan bogʻliq. Oʻzbekistonda esa, ekologik turizm soʻnggi besh yilda jadal rivojlanmoqda; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 6-apreldagi "Turizm, madaniy meros va sport sohalarini qoʻllab-quvvatlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi PF-6202-son Farmoniga muvofiq, mamlakatimizga tashrif buyuruvchi sayyohlar soni 2019-yildagi 6.7 milliondan 2023-yilda 7.5 millionga yetdi, bunda ekoturizm yoʻnalishidagi sayohatlar ulushi 8% dan 12% gacha oʻsgani qayd etilgan [2]. Respublikamizning noyob tabiiy resurslari va boy madaniy merosi ekologik turizmni rivojlantirish uchun ulkan salohiyatga ega bo‘lsada, ushbu sohada zamonaviy boshqaruv tizimining yetishmasligi barqaror rivojlanishga to‘siq bo‘lmoqda. Bugungi kunda ekologiya va turizm sohalari global miqyosda o‘zaro chambarchas bog‘liq holda rivojlanmoqda, ammo ularning barqarorligini ta’minlash murakkab va ko‘p qirrali muammolarni keltirib chiqarmoqda. Iqlim o‘zgarishi, bioxilmaxillikning kamayishi, resurslarning cheklanganligi va turizmning atrof-muhitga salbiy ta’siri kabi global ekologik muammolar, shuningdek, turizm infratuzilmasining yetishmasligi, xizmat ko‘rsatish sifati, mintaqaviy boshqaruvning samarasizligi va raqamli texnologiyalardan yetarlicha foydalanmaslik kabi muammolar ushbu sohalarda innovatsion boshqaruv yondashuvlarini talab qiladi. Mavjud anʼanaviy boshqaruv mexanizmlari tez o‘zgaruvchan global tendensiyalarga mos kelmay qoldi va natijada resurslardan samarasiz foydalanish, tabiatni muhofaza qilishda sustkashlik va turizm salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarmaslik kabi holatlar kuzatilmoqda. Aynan shu sababli, ekologiya va turizm sohalarida barqaror rivojlanishni ta’minlaydigan, resurslarni optimallashtiradigan, raqamli texnologiyalarni integratsiya qiladigan va qaror qabul qilish jarayonlarining samaradorligini oshiradigan zamonaviy boshqaruv tizimini yaratish dolzarb zaruriyatga aylangan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida ekologiya va turizm sohalarida zamonavi ...