KURS ISHI

KIRISH Ekoturizm global miqyosda eng tez rivojlanayotgan turizm yo'nalishlaridan biri bo'lib, uning jahon bozor hajmi 2023-yilda 200 milliard dollarni tashkil etgan va yillik o'rtacha 14.3% o'sish sur'ati bilan 2032-yilga borib 600 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish ekologik ongning kuchayishi va barqaror sayohatga bo'lgan talabning oshishi bilan bevosita bog'liqdir. O'zbekistonda ham ekoturizmni rivojlantirishga qaratilgan sa'y-harakatlar natijasida 2023-yilda qo'riqlanadigan hududlarga tashrif buyuruvchilar soni 150 mingdan oshib, o'tgan yilga nisbatan 25% o'sishni ko'rsatdi [2]. Bu ko'rsatkich mamlakatning ulkan tabiiy salohiyati va ushbu sohada sezilarli o'sish imkoniyatlari mavjudligidan dalolat beradi. Biroq, ekoturizmni rivojlantirish nafaqat iqtisodiy foyda keltirishi, balki biologik xilma-xillikni saqlash va tabiiy ekotizimlarning barqarorligini ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynashi ham muhim ahamiyatga ega. Ushbu turizm yo'nalishi mahalliy aholining ijtimoiy-iqtisodiy farovonligini oshirishga, ularning tabiiy merosni himoya qilishga bo'lgan qiziqishini kuchaytirishga va atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha ta'lim darajasini yuksaltirishga yordam beradi [3]. Mavjud ekologik muammolar, jumladan, global iqlim o'zgarishi, bioxilma-xillikning yo'qolishi va tabiiy resurslarning kamayishi sharoitida ekoturizmni rivojlantirishning ekologik ahamiyati va tabiiy hududlarni muhofaza qilishdagi o'rni yanada dolzarblashmoqda. Hozirgi kunda O'zbekistonda ekoturizm salohiyatidan to'liq foydalanishga to'sqinlik qilayotgan bir qator muammolar mavjud. Bularga infratuzilmaning yetishmasligi, ekologik ta'lim va xabardorlikning pastligi, mahalliy hamjamiyatlarning jarayonga yetarli darajada jalb etilmaganligi va qo'riqlanadigan hududlarni boshqarish tizimidagi ayrim kamchiliklar kiradi [4]. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, samarali ekoturizm dasturlari tabiatni muhofaza qilish loyihalarini moliyalashtirish uchun muhim manba bo'lishi mumkin, ammo bu borada tizimli va ilmiy asoslangan yondashuvlar hali to'liq shakllanmagan. Shuningdek, ekoturizm loyihalarini moliyaviy asoslashda ekologik va ijtimoiy foydalarni inobatga oladigan kompleks baholash metodologiyalarini ishlab chiqishga ehtiyoj bor [5]. Ushbu muammolarni hal etish, ekologik barqarorlikni ta'minlash va mintaqaning noyob tabiiy merosini saqlab qolish uchun ushbu mavzu chuqur ilmiy tadqiqotlar ...